Degra (Sildenafil) Nedir? Dozları, Kullanımı, Fiyatı ve Yan Etkileri

Türkiye'de Bölüm 4)." data-ad="Sildenafil">sildenafil, Viagra dışında da pek çok marka adıyla satılır. Etkin madde aynı olduğu için markalar arasındaki farklar çoğunlukla tabletin kendisinde, kutularda ve fiyattadır. Degra için bu farklar beş başlıkta toplanabilir.

• Yerli üretim. Kullanma talimatına göre ruhsat sahibi DEVA Holding A.Ş.'dir ve tabletler yine DEVA'nın Tekirdağ'ın Kapaklı ilçesindeki tesisinde üretilir ^[1].
• Tablet biçimi. Degra tableti mavi ve altıgendir. Bir yüzünde güç ("50" ya da "100"), öteki yüzünde "DGR" baskısı vardır ^{[2, 3]}.
• Laktoz. 100 mg'lık tablette 8 mg, 50 mg'lık tablette 4 mg laktoz monohidrat bulunur ^{[2, 3]}. Bu miktar Viagra'daki laktozun iki katından fazladır (Bölüm 3.3).
• Kutu boyları. Ruhsatta her güç için 1, 4 ve 8 tabletlik kutular tanımlıdır ^[2]. Fiyat kayıtlarına göre 1 ve 8 tabletlik kutularla 25 mg'lık kutunun son kaydı Eylül 2023'tür ^[4].
• Fiyat. 31 Ağustos 2026 listesinde Degra 100 mg 4 tablet 1.641,15 TL, Viagra 100 mg 4 tablet 1.570,16 TL'dir ^{[5, 6]}. On sekiz yılın büyük kısmında iki ilacın fiyatı aynı olmuştur (Bölüm 12).

Degra'nın etkinliğine ve güvenliliğine ilişkin bilgiler, sildenafilin kendisi için yapılmış çalışmalara dayanır. Degra bu bilgiye eşdeğer ilaç olarak bağlanır (Bölüm 2.4).

Sertleşme sorunu, doyurucu bir cinsel ilişki için gereken sertliğin sağlanamaması ya da sürdürülememesi olarak tanımlanır. Bu tanım 1993 tarihli bir uzlaşı toplantısından gelir ve bugün de kullanılmaktadır ^{[7, 8]}. Türkiye'de 40 yaş ve üzeri erkeklerle yapılan TURKED çalışmasında, yaşa göre düzeltilmiş sıklık %69,2 bulunmuştur. Erkeklerin %33,2'sinde hafif, %27,5'inde orta, %8,5'inde ağır derecede sorun bildirilmiştir ^[9].

Sorun yalnızca cinsel yaşamla ilgili değildir. Avustralya'da 45 yaş ve üzerindeki 95.038 erkeğin izlendiği bir çalışmada, sertleşme sorunu ağırlaştıkça kalp-damar hastalığı nedeniyle hastaneye yatma ve ölüm riski de düzenli olarak artmıştır. Daha önce kalp-damar hastalığı geçirmemiş erkeklerde ağır sertleşme sorunu, iskemik kalp hastalığı riskinin 1,60 kat, her nedenden ölüm riskinin 1,93 kat yüksek olmasıyla ilişkili bulunmuştur ^[10]. Yazarlar bu bulguya dayanarak, sertleşme sorunu olan ve henüz değerlendirilmemiş erkeklerde kalp-damar riskinin incelenmesini önermiştir. Benzer bir ilişki başka derlemelerde de gösterilmiştir ^{[11, 12]}.

Bu nedenle Degra'ya başlamadan önce yapılan muayene yalnızca ilacın uygunluğunu değerlendirmek için değil, sertleşme sorununun arkasındaki olası bir hastalığı bulmak için de yapılır. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda değerlendirmenin ayrıntılı bir tıbbi ve cinsel öyküyle başlaması, açlık kan şekeri ya da HbA1c, kan yağları ve sabah testosteron düzeyiyle sürmesi önerilir ^[8].

Sildenafil, sertleşme sorunu için ağızdan alınan ilk etkili Bölüm 4.1)." data-ad="PDE5 (fosfodiesteraz tip 5)">PDE5 baskılayıcısıdır. 1998'de yayımlanan iki çift kör çalışmada farklı nedenlere bağlı sertleşme sorunu olan erkeklerde plasebodan belirgin biçimde etkili bulunmuştur ^[13]. Avrupa Birliği'ndeki ilk ruhsatı aynı yıl, 14 Eylül 1998'de verilmiştir ^[14]. Avrupa ve Amerikan üroloji derneklerinin kılavuzlarında PDE5 baskılayıcıları sertleşme sorununun ilk basamak ilaç tedavisidir ^{[8, 15]}.

Derlemede önce Degra'nın kendisi, sonra etkin maddesi sildenafil ve en sonda ilacın edinilmesi ele alınmıştır:

1. Ruhsat, üretici, kutular ve eşdeğer ilaç olmak (Bölüm 2).
2. Tablet, içerik, laktoz ve saklama (Bölüm 3).
3. Sildenafilin etki mekanizması (Bölüm 4).
4. İlacın vücuttaki emilimi, dağılımı ve atılımı (Bölüm 5).
5. Etkinin başlaması ve sürmesi (Bölüm 6).
6. Doz seçimi (Bölüm 7).
7. Klinik çalışmalarda etkinlik (Bölüm 8).
8. Yan etkiler (Bölüm 9).
9. Etkileşimler ve kullanılmaması gereken durumlar (Bölüm 10).
10. Öteki sertleşme ilaçları ve tedavi seçenekleri (Bölüm 11).
11. Fiyat, fiyat geçmişi ve geri ödeme (Bölüm 12).
12. Orijinal kutunun tanınması ve güvenli tedarik (Bölüm 13).

Bölümler kısa bir özetle açılır. Tıbbi terimlerin altı noktalı çizgilidir ve terime dokunulduğunda kısa açıklaması görünür. Bu metin bir tedavi önerisi değildir. Degra'nın kullanılıp kullanılmayacağına ve dozuna hekim karar verir.

TİTCK'nin KÜB ve KT veri tabanında 26 Ekim 2026'da Degra adıyla iki ürün bulunur. Bunlar 50 mg ve 100 mg film kaplı tabletlerdir. 100 mg'ın belgeleri 15 Nisan 2026'da, 50 mg'ınkiler 17 Ocak 2022'de onaylanmıştır ^[16]. İki gücün ruhsat bilgileri Tablo 2.1'de karşılaştırılmıştır.

Tablo 2.1. Degra 50 mg ve 100 mg'ın ruhsat bilgileri

Kaynaklar: ^{[3, 2, 17, 1, 16]}.

İki gücün aynı gün ruhsat almış olması Degra'yı öteki bazı markalardan ayırır. Viagra'da 50 mg ile 100 mg arasında iki yıldan fazla süre vardır. Viagra 50 mg'ın Türkiye ruhsatı 26 Mart 1999, Viagra 100 mg'ınki 14 Kasım 2001 tarihlidir ^{[18, 19]}.

Bir ilaç kutusunda iki ayrı firma adı görmek sık rastlanan bir durumdur. Ruhsat sahibi firma, ilacın üretimini sözleşmeyle başka bir firmanın tesisine yaptırabilir. Ruhsatlandırma yönetmeliğinde bu düzen, gerekli koşulları sağlayan bir üreticiyle yapılan fason üretim olarak tanımlanır ^[20].

Degra'da böyle bir ayrım yoktur. Kullanma talimatının son bölümünde hem ruhsat sahibi hem üretim yeri olarak DEVA Holding A.Ş. yazılıdır. Ruhsat sahibinin adresi Küçükçekmece (İstanbul), üretim yerininki Kapaklı (Tekirdağ) olarak verilmiştir ^{[1, 17]}. Tabletin üretiminden ve ürünün güvenlilik takibinden aynı firma sorumludur.

KÜB'ün ambalaj bölümünde iki güç için de PVC ve alüminyum folyo blisterde 1, 4 ve 8 film kaplı tabletlik kutular tanımlanmıştır ^{[2, 3]}. Ruhsatta yazılı bir kutunun eczanede bulunması ise ayrı bir konudur.

TİTCK'nin 13 Ekim 2026 tarihli e-reçete aktif ürün listesinde Degra adıyla iki kutu yer alır ^[21]:

• Degra 100 mg 4 film tablet. Barkod 8699525093509.
• Degra 50 mg 4 film tablet. Barkod 8699525093493.

İki kutunun da reçete türü "Normal" olarak kayıtlıdır, yani Degra beyaz reçeteyle verilir. Listeye alınma tarihi olarak iki kutuda da 29 Ocak 2013 görünür. Aynı tarih Viagra, Sinegra ve Vigrande kutularında da yazılıdır ve listedeki sildenafil kutuları arasında en eski tarihtir ^[21].

Degra'nın öteki kutuları fiyat kayıtlarında görülür. Bunların hepsinin son kaydı 22 Eylül 2023 tarihlidir. Kutuların kayıt dönemleri Tablo 2.2'de verilmiştir.

Tablo 2.2. Degra kutularının fiyat kayıtlarındaki dönemleri

Kaynaklar: ^{[5, 22, 4]}. 08.02.2008, kaynaktaki kayıtların başladığı tarihtir.

Kayıtlardan iki sonuç çıkar. Birincisi, Degra'nın bir dönem 25 mg'lık bir kutusu da vardı. Bugün KÜB ve KT veri tabanında 25 mg'lık Degra kaydı yoktur ^[16]. Bunun doz seçimine etkisi Bölüm 7'de anlatılmıştır. İkincisi, 1 ve 8 tabletlik kutular uzun yıllar fiyat listesinde yer almış, ama Ekim 2026'da reçeteyle verilebilecek kutular arasında değildir ^[21]. Bu kutuların fiyat geçmişindeki ilginç bir ayrıntı Bölüm 12'de ele alınmıştır.

Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği'nde eşdeğer tıbbi ürün, referans ürünle aynı etkin maddeyi aynı miktarda ve aynı farmasötik şekilde içeren ve kana aynı ölçüde geçtiği uygun çalışmalarla gösterilen ürün olarak tanımlanır. Etkin maddenin farklı tuzları, güvenlilik ya da etkililik bakımından belirgin bir fark yoksa aynı etkin madde sayılır ^[20]. Degra ile Viagra'da tablet başına sildenafil sitrat miktarı aynıdır ve ikisi de film kaplı tablettir ^{[2, 19]}.

Eşdeğerliği gösteren biyoeşdeğerlik çalışmasında karşılaştırma ürünü de kurala bağlıdır. TİTCK'nin referans ürün seçimi kılavuzuna göre ilk tercih, Türkiye piyasasındaki orijinal üründür ^[23]. Sildenafilde bu ürün Viagra'dır. Avrupa İlaç Ajansı'nın kılavuzunda iki ürünün kandaki en yüksek düzeyi ve toplam kan düzeyi için test ve referans oranının %90 güven aralığının %80,00 ile %125,00 arasında kalması aranır ^[24].

Yönetmelikteki altı yıllık veri imtiyazı, Gümrük Birliği alanında 1 Ocak 2005'ten sonra ilk kez ruhsat alan referans ürünler için geçerlidir ^[20]. Viagra'nın Avrupa Birliği ruhsatı 1998 tarihli olduğundan bu hüküm Degra'nın ruhsatını etkilememiştir ^[14].

Degra'nın biyoeşdeğerlik çalışmasının sonuçları ne KÜB'te yer alır ne de yayımlanmış bir makale olarak bulunabilmiştir. 26 Ekim 2026'da PubMed'de Degra adıyla yapılan aramada sildenafil ile ilgili bir yayına ulaşılamamıştır. KÜB'teki etkinlik ve güvenlik verileri, sildenafilin orijinal ürünle yapılan klinik çalışmalarından gelir. Örneğin yan etki bilgileri, Viagra'nın Avrupa Birliği ürün bilgisinde de yer alan 74 çalışma ve 9.570 hastanın verisine dayanır ^{[2, 14]}.

KÜB'e göre Degra'nın iki gücü de mavi film kaplı, altıgen tablettir. 100 mg'lık tabletin bir yüzünde "100", 50 mg'lık tabletin bir yüzünde "50" baskısı vardır. Öteki yüzde iki güçte de "DGR" yazar ^{[2, 3]}. Kullanma talimatında da tablet aynı biçimde tanıtılmıştır ^[1].

Belgelerde Degra tabletleri için bir çentik ya da bölünebilirlik bilgisi yoktur. Kullanma talimatında tabletin bir bardak suyla bütün olarak yutulması istenir ^{[1, 17]}. Bu yüzden Degra tabletinin ikiye bölünerek kullanılması belgelere dayanan bir uygulama değildir. Tablet bölmenin doğruluğu tabletin tasarımına göre değişir ve çentiksiz tabletlerin bölünmüş parçalarında doz farkı daha belirgindir ^[25].

Degra'nın etkin maddesi sildenafil sitrattır. 100 mg'lık tablette 100 mg sildenafile karşılık gelen 140,45 mg sildenafil sitrat bulunur ^[2]. Kutudaki doz tuzun değil, sildenafilin miktarını gösterir.

Yardımcı maddeler iki güçte aynıdır ^{[2, 3]}:

• Çekirdek. Mikrokristalin selüloz, susuz kalsiyum hidrojen fosfat, kroskarmelloz sodyum ve magnezyum stearat.
• Film kaplama. Hidroksipropil metilselüloz, laktoz monohidrat, titanyum dioksit (E171), triasetin, indigo karmin (E132) ve sarı demir oksit (E172).

Tablete mavi rengini veren indigo karmin, Viagra'nın kaplamasında da kullanılan renk maddesidir ^[19]. Kroskarmelloz sodyum, 100 mg'lık tablette 30 mg, 50 mg'lık tablette 15 mg'dır. KÜB'e göre bir tablet 1 mmol'den (23 mg) daha az sodyum içerir ve pratikte sodyum içermez sayılır ^[2].

Degra tabletlerinde sığır sütünden elde edilen laktoz monohidrat vardır. Miktarı 100 mg'lık tablette 8 mg, 50 mg'lık tablette 4 mg'dır ^{[2, 3]}. Karşılaştırma için Viagra'nın 100 mg'lık tabletinde 3,675 mg, 50 mg'lık tabletinde 1,838 mg laktoz bulunur ^{[19, 18]}. Sildegra'nın yardımcı maddeleri arasında ise laktoz yoktur ^[26].

KÜB'te Degra'nın film kaplamasının laktoz içerdiği belirtilmiş ve nadir kalıtsal galaktoz intoleransı, Lapp laktaz yetmezliği ya da glukoz-galaktoz malabsorpsiyonu olan hastaların bu ilacı kullanmaması gerektiği yazılmıştır ^[2]. Uyarıda sayılan durumlar seyrek görülen kalıtsal bozukluklardır.

Toplumda çok daha sık görülen durum ise Bölüm 3.3)." data-ad="Laktoz intoleransı">laktoz intoleransıdır. Bu konudaki bir derlemeye göre laktoz intoleransı dünya nüfusunun %70'ine kadarını etkileyebilir. Aynı derlemede, kişiler arasında büyük farklar olmakla birlikte laktoz intoleransı olan hastaların çoğunun ilaçlardaki küçük laktoz miktarlarını sorunsuz tolere ettiği bildirilmiştir. Birden çok ilaç kullanan ve diyetle de laktoz alan kişilerde toplam miktarın hesaba katılması, küçük miktarlara bile duyarlı kişilerde laktaz enzimi takviyesinin denenebileceği belirtilmiştir ^[27]. Eczacılar için yazılmış bir başka değerlendirmede de laktoz intoleransı olanların çoğunun küçük miktarları tolere ettiği, hastaya ilaçtaki miktarın çok küçük olduğunun anlatılmasının beklenti kaynaklı yakınmaları azaltabileceği vurgulanmıştır ^[28].

Laktoza ciddi duyarlılığı olan bir kişinin Degra'yı kullanmadan önce durumu hekim ya da eczacıyla konuşması gerekir. Laktoz içermeyen bir sildenafil ürünü gerekiyorsa seçenekler eczacıyla değerlendirilebilir.

Degra'nın raf ömrü 48 aydır ve tabletler 25°C'nin altındaki oda sıcaklığında saklanmalıdır ^{[2, 3]}. Kullanma talimatında ilacın çocukların göremeyeceği ve erişemeyeceği yerde, kendi ambalajında saklanması, son kullanma tarihi geçmiş ya da kullanılmayan tabletlerin çöpe değil, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının belirlediği toplama sistemine verilmesi istenir ^[1].

Degra, Viagra ve Sildegra'nın 100 mg'lık tabletleri aynı miktarda sildenafil sitrat içerir. Belgelerdeki öteki özellikler Tablo 3.1'de yan yana verilmiştir.

Tablo 3.1. Üç sildenafil ürününün 100 mg'lık tabletleri

Kaynaklar: ^{[2, 1, 19, 26]}.

Bu farklar ilacın etkisini değiştirmez, çünkü eşdeğer bir ilacın kana referans ilaçla aynı ölçüde sildenafil geçirmesi gerekir (Bölüm 2.4). Hasta açısından önemli olabilecek farklar laktoz miktarı, tabletin bölünüp bölünemeyeceği ve fiyattır.

Penisin sertleşmesi, süngerimsi dokudaki damar ve düz kasların gevşemesiyle dokunun kanla dolmasıdır. Degra'nın KÜB'ünde tarif edilen bu süreç birkaç adımda gerçekleşir ^[2]:

1. Cinsel uyarı sırasında penisin süngerimsi dokusunda nitrik oksit salınır.
2. Nitrik oksit, düz kas hücresindeki guanilat siklaz enzimini harekete geçirir.
3. Bu enzim cGMP adlı haberci molekülün yapımını artırır.
4. cGMP düz kasları gevşetir ve süngerimsi doku kanla dolar.
5. PDE5 enzimi cGMP'yi parçalayarak süreci sonlandırır.

Sildenafil beşinci adımı yavaşlatır. PDE5'i baskıladığında cGMP daha uzun süre ortamda kalır ve sertleşme kolaylaşır. KÜB'e göre sildenafilin izole insan süngerimsi dokusunu doğrudan gevşeten bir etkisi yoktur, ama orada salınan nitrik oksidin etkisini artırır. Bu nedenle Degra'nın etki göstermesi için cinsel uyarı gereklidir ^[2]. Kullanma talimatında da ilacın yalnızca cinsel uyarı olduğunda doğal yolla sertleşmeye yardım ettiği yazılıdır ^[1].

Vücutta birçok fosfodiesteraz enzimi vardır ve her biri farklı dokularda farklı işlevler görür. Sildenafilin bu enzimlere göre PDE5 üzerindeki seçiciliği Tablo 4.1'de gösterilmiştir.

Tablo 4.1. Sildenafilin PDE5 seçiciliği (laboratuvar çalışmaları)

Kaynak: ^[2].

Seçiciliğin en düşük olduğu enzim PDE6'dır. KÜB'te aktarılan bir testte 100 mg'dan sonraki ilk saatte bazı kişilerde mavi ve yeşili ayırt etmede hafif ve geçici değişiklik görülmüş, iki saatin sonunda bu etki kalmamıştır. Bu değişikliğin PDE6'nın baskılanmasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Sildenafil görme keskinliğini ve kontrast duyarlılığını etkilememiştir ^[2]. Erken evre yaşa bağlı makula dejenerasyonu olan 9 hastada tek doz 100 mg sildenafilden sonra yapılan görme testlerinde de klinik bakımdan anlamlı bir değişiklik bulunmamıştır ^[2].

PDE3'e karşı seçiciliğin çok yüksek olması kalp açısından önemlidir. PDE3 kalp kasının kasılma gücünün düzenlenmesinde rol alır ^[2]. Sildenafilin bu enzimi neredeyse hiç etkilememesi, kalbin pompalama gücünü değiştirmemesiyle uyumludur (Bölüm 4.3).

Sildenafil damar düz kaslarında da cGMP'yi artırdığı için damarları hafifçe genişletir. KÜB'e göre 100 mg'lık tek dozdan sonra yatarken ölçülen sistolik tansiyondaki ortalama en büyük düşüş 8,4 mmHg, diyastolik tansiyondaki düşüş 5,5 mmHg'dir. Sağlıklı gönüllülerde 100 mg'a kadar tek dozlar EKG'de klinik bakımdan anlamlı bir değişiklik yapmamıştır ^[2].

Kalp hastalarındaki ölçümler de benzer bir tablo gösterir:

• Ağır koroner arter hastalığı. En az bir koroner arterinde %70 ya da daha fazla daralma olan 14 hastada 100 mg sildenafilden sonra istirahat tansiyonu yaklaşık %7 ve %6 düşmüş, kalbin dakikada pompaladığı kan miktarı değişmemiş, daralmış damarlardaki kan akımı bozulmamıştır ^[2].
• Kararlı anjina. Nitrat dışı anjina ilaçları kullanan 144 hastada egzersiz testinde sildenafil ile plasebo arasında, sınırlayıcı göğüs ağrısına kadar geçen sürede klinik bakımdan anlamlı fark bulunmamıştır ^{[2, 29]}.
• Tedavi altındaki yüksek tansiyon. Tansiyonu ilaçla kontrol altında olan 57-76 yaşındaki 8 erkekte 50 mg sildenafilden 75 dakika sonra kol tansiyonu, plasebo gününe göre ortalama 17/11 mmHg daha düşük bulunmuştur. Aynı çalışmada atardamar sertliğinin bir ölçüsü olan artış indeksi de azalmıştır ^[30].

KÜB'e göre bu küçük ve geçici tansiyon düşüşü çoğu kişide klinik bir etki oluşturmaz ^[2]. Nitrat ilaçları ya da bazı tansiyon ilaçlarıyla birlikte alındığında ise düşüş büyüyebilir. Bu etkileşimler Bölüm 10'da ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Sağlıklı gönüllülerde 100 mg'lık tek doz sildenafilden sonra spermin hareketliliğinde ya da biçiminde bir değişiklik görülmemiştir ^[2]. Degra kadınlarda kullanılmaz ve kadınlarda endikasyonu yoktur ^[2].

KÜB'e göre sildenafil hızla emilir. Aç karnına alındığında kandaki en yüksek düzeye 30-120 dakika içinde, ortalama 60 dakikada ulaşılır. Mutlak biyoyararlanım ortalama %41'dir ve kişiden kişiye %25 ile %63 arasında değişir. Önerilen 25-100 mg doz aralığında kan düzeyi dozla orantılı artar ^[2].

Bu değer, sağlıklı gönüllülerde ağızdan ve damardan verilen 50 mg sildenafilin karşılaştırıldığı çalışmada %41 (güven aralığı %36-47) olarak ölçülmüştür ^[31]. Aynı çalışmada 25 ile 200 mg arasında doz iki katına çıktığında en yüksek düzey ve toplam kan düzeyinin yaklaşık 2,2 ve 2,1 kat arttığı, bu küçük sapmanın klinik bakımdan önemsiz olduğu bildirilmiştir ^[31].

Yemek sildenafilin emilim hızını yavaşlatır. KÜB'te yemekle birlikte alınan sildenafilin en yüksek düzeye ulaşma süresinin ortalama 60 dakika uzadığı ve en yüksek düzeyin ortalama %29 düştüğü belirtilmiştir ^[2]. Sağlıklı gönüllülerle yapılan farmakokinetik çalışmada yemekle birlikte toplam kan düzeyindeki azalma yalnızca %11 bulunmuştur ^[31]. Yani yemek kana geçen sildenafil miktarını az değiştirir, ama geçişi geciktirir. Viagra ile bir jenerik tabletin yağlı kahvaltıdan sonra karşılaştırıldığı bir çalışmada da en yüksek düzey ortalama %23 düşmüştür ^[32].

Gerçek hastalardan toplanan verilerin incelendiği bir popülasyon analizinde, dozdan önceki iki saat içinde yemek yenmesi emilim hızını belirgin biçimde yavaşlatan etken olarak bulunmuştur. Yemek yenmediğinde ilaç neredeyse bir anda verilmiş gibi emilmiştir. Emilim hızı kişiden kişiye en çok değişen değerdir ^[33].

Kullanma talimatında bu bilgi hastaya pratik bir öneri olarak verilir. Degra ağır bir yemekle alınırsa etkinin başlaması daha uzun sürebilir ^[1].

Sildenafil dokulara yaygın biçimde dağılır ve kararlı durumdaki ortalama dağılım hacmi 105 litredir. 100 mg'lık tek dozdan sonra kandaki ortalama en yüksek toplam düzey 440 ng/mL'dir. Sildenafil ve ana yıkım ürünü kan proteinlerine %96 oranında bağlanır, bu yüzden serbest ilacın en yüksek düzeyi ortalama 18 ng/mL'de kalır ^[2].

Sağlıklı gönüllülerde 100 mg'dan 90 dakika sonra menide ölçülen sildenafil, verilen dozun %0,0002'sinden azdır ^[2].

Sildenafil karaciğerde başlıca Bölüm 10.3)." data-ad="CYP3A4">CYP3A4, daha az ölçüde CYP2C9 enzimiyle yıkılır. Dolaşımdaki ana yıkım ürünü N-desmetil sildenafildir. Bu ürün de PDE5'i baskılar, ama gücü ana ilacın yaklaşık yarısı kadardır. Kandaki düzeyi sildenafilinkinin yaklaşık %40'ı, Bölüm 5.4)." data-ad="Yarı ömür">yarı ömrü yaklaşık 4 saattir ^[2].

Sildenafilin vücuttan temizlenme hızı saatte 41 litredir ve son evredeki yarı ömrü 3-5 saattir. Ağızdan alınan dozun yaklaşık %80'i yıkım ürünleri olarak dışkıyla, yaklaşık %13'ü idrarla atılır ^[2]. Böbreklerle atılan kısım küçük olduğu için hafif ve orta derecede böbrek yetmezliğinde ilacın kan düzeyi pek değişmez (Bölüm 5.5).

Popülasyon analizinde temizlenme hızını etkileyen üç etken bulunmuştur. Bunlar yaş, karaciğer enzimi AST düzeyi ve CYP3A4 baskılayıcısı olabilecek ilaçların kullanılmasıdır. Her on yaşta temizlenme hızı yaklaşık %4 azalmıştır ^[33].

Bazı hastalarda aynı doz kanda daha yüksek düzeye ulaşır. KÜB'te aktarılan çalışmalar Tablo 5.1'de özetlenmiştir.

Tablo 5.1. Özel hasta gruplarında sildenafilin kan düzeyi

Kaynak: ^[2].

Bu bulgular, Bölüm 7'de anlatılan doz önerilerinin dayanağıdır. KÜB'te ağır böbrek yetmezliğinde ve karaciğer yetmezliğinde 25 mg'lık başlangıç dozunun düşünülmesi önerilir. 65 yaş ve üstündekilerde ise kan düzeyi daha yüksek olmasına rağmen doz ayarlaması gerekmediği belirtilmiştir ^[2].

CYP3A4 enzimini baskılayan ilaçlar sildenafilin yıkımını yavaşlatır ve kan düzeyini artırır. Enzimin etkinliğini artıran ilaçlar ise kan düzeyini düşürür ^[2]. Bu etkileşimlerin büyüklüğü ve doz önerileri Bölüm 10'da tablo halinde verilmiştir.

KÜB'e göre Degra ilişkiden yaklaşık bir saat önce alınır ^[2]. Hastaya yönelik talimatta etkinin ne zaman başlayacağının kişiye göre değiştiği, çoğu kişide yarım saatle bir saat arasında başladığı anlatılır ^[1]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda da benzer bir zaman aralığı yer alır. Kılavuzdaki etki penceresi tabletten 30-60 dakika sonra açılır ve 12 saate kadar sürebilir ^[8].

Bu öneri, aç karnına alınan sildenafilin kandaki en yüksek düzeyine ortalama 60 dakikada ulaşmasıyla uyumludur (Bölüm 5.1). Aşağıdaki çalışmalarda da etkinin çoğu erkekte bu süre içinde başladığı görülmüştür.

Etkinin başlama zamanı iki farklı yöntemle ölçülmüştür. Birinde penise takılan RigiScan cihazı sertliği dakika dakika kaydeder. Ötekinde hastalar ev ortamında başarılı bir ilişkiye ne zaman ulaştıklarını kendileri kaydeder. Tablo 6.1'de bu çalışmalar yan yana verilmiştir.

Tablo 6.1. Etkinin başlama zamanını inceleyen çalışmalar

Kaynaklar: ^{[2, 34, 35]}.

Üç çalışmanın sonucu birbirini tamamlar. Bazı erkeklerde etki 12-15 dakika gibi kısa bir sürede başlayabilir, ama bu herkes için geçerli değildir. Çoğu erkekte etki ilk yarım saat ile 45 dakika içinde belirgin hale gelir ^{[34, 35]}. Ev çalışmasında plasebo alanların da %22'si ilk 14 dakikada başarılı ilişki bildirmiştir. Bu oran, beklentinin ve cinsel uyarının kendi başına da etkili olabileceğini düşündürür ^[35].

Sildenafilin yarı ömrü 3-5 saattir (Bölüm 5.4). Etkinin ne zaman sona ereceği ise yarı ömürden doğrudan çıkarılamaz. KÜB'te aktarılan bir RigiScan çalışmasında sildenafilin alımdan 4-5 saat sonra da cinsel uyarıya bağlı sertleşme oluşturabildiği gösterilmiştir ^[2]. Daha uzun süreleri inceleyen çalışmalar şu sonuçları vermiştir:

• 2. ve 4. saat. 100 mg alan 16 erkekte, 2 saat sonra başlayan görsel uyarı sırasında ilişkiye yetecek sertliğin ortanca süresi 19,5 dakika, 4 saat sonra başlayan uyarıda 5 dakikadır. Plaseboda iki ölçümde de bu süre sıfırdır ^[34].
• 1., 8. ve 12. saat. Ortalama yaşı 55 olan 16 erkekte 100 mg'dan 1, 8 ve 12 saat sonra RigiScan'de %60 ya da daha sert sertleşmenin ortalama süresi 26, 11 ve 8 dakika, plaseboda 3 dakikadır. Hastaların kendi değerlendirmesinde bu süreler 33, 23 ve 16 dakikaya çıkmıştır. 1. saatte yanıt verenlerin %82'si 8. saatte, %45'i 12. saatte de yanıt vermiştir ^[36].
• 12. saat, ev ortamı. Daha önce sildenafilden yarar görmüş ve çalışmayı tamamlayan 34 hastada başarılı ilişki oranı 1. saatte %97, 12. saatte %74'tür ^[37]. Çalışma açık etiketlidir ve kontrol grubu yoktur.

Bu sonuçlar, ilişkinin tabletten hemen sonra olması gerekmediğini gösterir. Etki saatler içinde azalır, ama bazı erkeklerde yarım günlük bir pencerede sürebilir ^{[36, 8]}. Etkinin süresi, sertleşmenin kendisinin süresi değildir. Sertleşme yalnızca cinsel uyarı olduğunda oluşur (Bölüm 4.1).

Etkinin başlaması ve süresi herkeste aynı değildir. Bölüm 5'teki farmakokinetik bulgular bu farkları açıklar:

• Yemek. Ağır ya da yağlı bir yemek emilimi yavaşlatır ve etkinin başlamasını geciktirebilir ^{[1, 33]}.
• Yaş, böbrek ve karaciğer. 65 yaş üstünde, ağır böbrek yetmezliğinde ve sirozda kan düzeyi daha yüksektir. Bu durumda hem etki hem yan etkiler daha uzun sürebilir ^[2].
• Bazı ilaçlar. CYP3A4 enzimini baskılayan ilaçlar kan düzeyini artırır ve sildenafilin atılmasını yavaşlatır ^[2].
• Fazla alkol. Kullanma talimatına göre fazla alkol sertleşme yeteneğini geçici olarak azaltabilir. Talimatta ilaçtan en iyi yararı görmek için ilişkiden önce fazla alkol alınmaması istenir ^[1].

Degra beklenen yararı vermezse ya da sertlik ilişki bitene kadar sürmezse, talimata göre bu durum hekimle paylaşılmalıdır ^[1]. Hastanın dozu kendisinin yükseltmesi önerilmez (Bölüm 7).

KÜB'teki doz bilgisi üç basamaklıdır. Tedaviye çoğu erkekte 50 mg ile başlanır ve tablet ilişkiden yaklaşık bir saat önce, gerektiğinde alınır. İlaç yeterince işe yaramazsa ve iyi tolere ediliyorsa doz 100 mg'a çıkarılabilir, yan etkiler rahatsız ediyorsa 25 mg'a indirilebilir. 100 mg en yüksek dozdur ve ilaç bir günde birden fazla alınmaz ^{[2, 3]}.

Kullanma talimatında hasta için üç kural öne çıkar. Olağan doz 50 mg'dır. Degra günde bir defadan fazla kullanılmamalıdır. Degra, sildenafil içeren başka ürünlerle birlikte alınmamalıdır ^[1]. Son kural pratikte önemlidir, çünkü sildenafil Türkiye'de birçok farklı marka adıyla bulunur ve iki farklı kutunun aynı etkin maddeyi içerdiği her zaman fark edilmez (Bölüm 12.2).

Degra 18 yaşın altındakilerde kullanılmaz. 65 yaş ve üstündekilerde ise KÜB'e göre doz ayarlaması gerekmez ^{[2, 1]}.

Sildenafilde etki dozla birlikte artar. KÜB'teki sabit doz çalışmalarında sertleşmesinin düzeldiğini bildiren erkeklerin payı 100 mg'da yüzde 82, 50 mg'da yüzde 74, 25 mg'da yüzde 62, plaseboda yüzde 25 olmuştur ^[2]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda aktarılan 24 haftalık doz-yanıt çalışmasında bu oranlar %56, %77 ve %84'tür ^{[8, 13]}.

Yan etkiler de dozla birlikte artar. 49 randomize çalışmanın incelendiği zarar analizinde daha yüksek sildenafil dozunun daha yüksek yan etki riskiyle ilişkili olduğu görülmüştür ^[38]. Doz seçimi bu yüzden etkiyle yan etkiler arasında bir dengedir.

Esnek doz çalışmalarında erkeklerin önemli bir kısmı zamanla 100 mg'a geçmiştir. İki çalışmanın birlikte değerlendirildiği bir analizde, esnek doz uygulanan çalışmadaki erkeklerin yaklaşık %90'ı iki hafta sonra 100 mg'a geçmiştir ^[39].

100 mg'a geçişin yararını doğrudan inceleyen iki çalışma vardır. 50 mg ile dört hafta tedavi gördükten sonra kura ile ya 50 mg'da kalan ya da 100 mg'a geçen 477 erkekte, 100 mg'a geçenlerin erektil işlev puanı daha fazla düzelmiştir. Yan etkilerin sıklığı ve şiddeti dozla birlikte artmamıştır ^[40]. Tedaviye en baştan 100 mg ile başlamayı sınayan bir başka çalışmada, sonraki ilişkiden önce kaygı duymadığını söyleyen erkeklerin payı 100 mg grubunda yüzde 56, 50 mg grubunda yüzde 39 olmuştur. Yüksek doz bu çalışmada da yan etkileri artırmamıştır ^[41].

Bu sonuçlar genel bir eğilimi gösterir. Bir hastanın hangi dozu kullanacağına, o hastanın yanıtına, yan etkilerine ve kullandığı öteki ilaçlara bakarak hekim karar verir.

KÜB'te dört durumda tedaviye 25 mg ile başlanmasının düşünülmesi önerilir. Bu durumlar ve gerekçeleri Tablo 7.1'de verilmiştir.

Tablo 7.1. Degra'nın KÜB'üne göre 25 mg'lık başlangıç dozunun düşünüldüğü durumlar

Kaynak: ^[2].

Böbrek ya da karaciğer yetmezliği olan bir hastada 25 mg ile başlanmışsa, ilaç işe yarayıp yaramadığına ve nasıl tolere edildiğine bakılarak doz adım adım 50 mg'a ve 100 mg'a çıkarılabilir. Böbrek yetmezliği hafif ya da orta düzeydeyse başlangıç dozunun düşürülmesine gerek yoktur ^[2].

Ritonavir için öneri daha sıkıdır. KÜB'te ritonavirle birlikte kullanım önerilmez ve her durumda 48 saat içinde alınan sildenafilin 25 mg'ı aşmaması gerektiği belirtilmiştir ^[2]. Bunun nedeni ritonavirin sildenafilin toplam kan düzeyini 11 kat artırmasıdır (Bölüm 10.3).

Degra'nın kullanma talimatında ağır böbrek yetmezliği ve karaciğer hastalığı için "25 mg'lık sildenafil dozu" ifadesi geçer ^[1]. Burada Degra'nın değil sildenafilin adının geçmesi dikkat çekicidir, ama hastaya bu dozun hangi ilaçla alınacağı söylenmez. Degra için durum şöyledir:

• 25 mg'lık Degra kutusu yok. Degra 25 mg 4 tabletin son fiyat kaydı 22 Eylül 2023 tarihlidir ^[4]. KÜB ve KT veri tabanında da 25 mg'lık Degra kaydı bulunmaz ^[16].
• Tabletler çentiksiz. Degra'nın 50 mg ve 100 mg'lık tabletleri için belgelerde bölünebilirlik bilgisi yoktur ve tabletlerin bütün olarak yutulması istenir ^{[3, 17]}.

E-reçete aktif ürün listesinde 13 Ekim 2026 itibarıyla 25 mg'lık tek sildenafil kutusu Viagra 25 mg 4 film tablettir ^[21]. 25 mg'lık doz gereken bir hastada hangi ürünün kullanılacağına hekim karar verir. Hastanın Degra tabletini kendi başına bölmesi önerilmez.

Dozu 100 mg'ın üstüne çıkarmanın bir yararı gösterilmemiştir. KÜB'e göre 200 mg'lık doz etkiyi artırmamış, buna karşılık baş ağrısı, yüz kızarması, baş dönmesi, mide yanması, burun tıkanması ve görme yakınmaları daha sık olmuştur. Gönüllülere bir defada 800 mg'a kadar verilen denemelerde görülen yan etkiler aynı türdendir, ancak hem sıklıkları hem şiddetleri artmıştır ^[2].

Fazla doz alındığında destekleyici tedavi uygulanır. Sildenafil kan proteinlerine güçlü biçimde bağlandığı ve idrarla atılmadığı için diyalizin ilacın temizlenmesini hızlandırması beklenmez ^[2]. Kullanma talimatına göre gerekenden fazla tablet alan kişi bir hekim ya da eczacıyla konuşmalıdır ^[1].

• Her gün alınır mı? Degra gerektiğinde, ilişkiden önce alınan bir ilaçtır. Belgelerde günlük düzenli kullanım için ayrı bir doz tanımlanmamıştır ^[2].
• Etki zayıfsa doz kendi başına artırılır mı? Hayır. Kullanma talimatında etkinin çok güçlü ya da zayıf olduğu izlenimi varsa hekim ya da eczacıyla konuşulması istenir ^[1]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzuna göre yanıt alınamayan hastada önce ilacın doğru yazılıp doğru kullanıldığı, yemek ve zamanlamanın uygun olduğu ve ruhsatlı bir ürün kullanıldığı kontrol edilmelidir ^[8].

Sildenafilin etkinliği ilk kez 1998'de yayımlanan iki ardışık çift kör çalışmada geniş bir hasta grubunda gösterilmiştir. 24 haftalık doz-yanıt çalışmasına 532 erkek katılmıştır ve doz arttıkça sertleşmenin elde edilmesi ve korunması daha fazla düzelmiştir. 329 erkeğin katıldığı 12 haftalık esnek doz çalışmasının son dört haftasında ilişki denemelerinin %69'u sildenafille, %22'si plaseboyla başarılı olmuştur ^[13].

Sonraki meta-analizler bu sonucu doğrulamıştır. 27 randomize çalışmadaki 6.659 erkeğin verilerinin birleştirildiği analizde başarılı ilişki denemelerinin oranı sildenafilde %57, plaseboda %21 bulunmuştur. Tedavi süresince en az bir kez başarılı ilişki kuranların oranı ise %83'e karşı %45'tir ^[42]. Ruhsat dönemindeki 10 çalışmanın incelendiği başka bir analizde, plaseboya göre bir ek başarı için tedavi edilmesi gereken hasta sayısı 2,7 bulunmuştur ^[43].

Degra'nın KÜB'ünde sildenafilin klinik çalışmalarda 19-87 yaşları arasındaki 8.000'den fazla hastaya verildiği belirtilmiştir. Bu hastaların %20,3'ünde şeker hastalığı, %30,9'unda yüksek tansiyon, %5,8'inde iskemik kalp hastalığı vardır ^[2].

Sertleşme sorununun nedeni, ilacın ne kadar işe yarayacağını belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Damar ve sinir hasarının ağır olduğu durumlarda yanıt daha düşüktür. Gruplara göre yapılmış çalışmalar Tablo 8.1'de özetlenmiştir.

Tablo 8.1. Hasta gruplarına göre sildenafil çalışmaları

Kaynaklar: ^{[44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52]}.

Tablodaki çalışmalar farklı ölçütler kullandığı için oranlar birbirleriyle doğrudan karşılaştırılmamalıdır. Her biri kendi plasebo grubuyla birlikte okunduğunda anlam kazanır.

Şeker hastalığı, sertleşme sorununun bilinen risk etkenlerindendir ^[8]. Sildenafilin yanıt oranı bu grupta genel nüfustan biraz düşüktür. Degra'nın KÜB'ünde şeker hastalarında düzelme bildirenlerin oranı %59 olarak verilmiştir ^[2]. Tip 2 şeker hastalarıyla yapılan çalışmada sildenafilin yararı, HbA1c düzeyi yüksek olan ve şeker hastalığına bağlı komplikasyonları bulunan hastalarda da sürmüştür ^[45]. Kalp-damar risk etkeni de olan şeker hastalarının verilerinin birleştirildiği analizde ek risk etkeninin varlığı sildenafilin yararını değiştirmemiştir ^[47].

Radikal prostatektomiden sonra sildenafile yanıt, ameliyatta sertleşmeyi sağlayan sinirlerin korunup korunmamasına ve hastanın yaşına sıkı biçimde bağlıdır. Ameliyattan en az 12 ay sonra sildenafile başlayan 120 erkekte genel yanıt oranı %29 bulunmuştur. Bu oran, iki taraftaki sinir demeti de korunmuş 55 yaşından genç erkeklerde %80'e çıkmış, iki sinir demeti de çıkarılmış erkeklerde ise hiç yanıt alınamamıştır ^[53]. Yedi çalışmanın birleştirildiği değerlendirmede ilişkiye yetecek sertlik elde edenlerin oranı %35'tir ^[51].

İlaca bir kez yanıt veren hastalarda yarar çoğunlukla sürer. Ameliyat sonrasında sildenafilden yararlanan hastaları üç yıl izleyen bir çalışmada, ikinci ankete yanıt verenlerin yüzde 71'i hala ilaçtan yarar gördüğünü bildirmiştir. Bu hastaların yaklaşık üçte biri zamanla 100 mg'a geçmiştir ^[54].

Depresyon ve sertleşme sorunu sık birlikte görülür ^[55]. Serotonin geri alım baskılayıcısı türündeki bazı antidepresanlar da sertleşme sorununa yol açabilir. Bu konudaki üç randomize çalışmanın ve on çalışmanın birleşik verisinin incelendiği derlemede sildenafilin, tedavi edilmemiş hafif depresyonu olanlarda, depresyonu başarıyla tedavi edilmiş ama antidepresan nedeniyle sertleşme sorunu gelişmiş erkeklerde etkili bir ilk basamak tedavi olduğu sonucuna varılmıştır ^[55]. Antidepresan kullanan ve depresyonu iyileşmiş 142 erkekte yapılan altı haftalık çalışmada da sildenafil erektil işlevi düzeltmiş ve depresyonun iyileşmiş durumu sürmüştür ^[49].

48 çalışmadaki 11.364 erkeğin birleştirilmiş verisinde sildenafil her yaş grubunda plasebodan belirgin biçimde etkili olmuştur. Sertleşmesinin düzeldiğini söyleyenlerin oranı 65 yaşın altında %80, 65-74 yaşta %69, 75 yaş ve üstünde %59 bulunmuştur. Her yaş grubunda en sık yan etkiler baş ağrısı ve yüzde kızarmadır ^[56]. Yaşlı hastaların alt grup analizinde yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma oranı plasebodakine benzer bulunmuştur ^[57].

Beyaz, siyah ve Asyalı toplam 7.834 erkeğin verisinin karşılaştırıldığı analizde sildenafil üç grupta da etkili olmuş, ama etkinin büyüklüğü gruplar arasında farklı çıkmıştır ^[58].

Sildenafil sertleşme sorununu ortadan kaldırmaz, kullanıldığı sürece etki eder. Ruhsal ya da karma kökenli sertleşme sorunu olan 233 erkekte 16 haftalık açık tedavi döneminde düzelme bildirenlerin oranı %93'tür. Sonrasında kurayla plaseboya geçirilen hastalarda sertleşmelerin sıklığı ve süresi tedavi öncesine dönmüş, sildenafile devam edenlerde düzelme korunmuştur ^[59].

979 erkeğin dört yıl izlendiği açık etiketli çalışmada katılanların her yılki değerlendirmede %94'ten fazlası tedavinin etkisinden memnun olduğunu bildirmiştir. Dört yıl boyunca hastaların %3,8'inde doz değişikliği ya da tedavinin bırakılmasını gerektiren, ilaçla ilişkili ama ciddi olmayan yan etkiler görülmüştür ^[60]. Bu tür uzatma çalışmalarına yalnızca ilaçtan yarar gören hastaların devam ettiği unutulmamalıdır. Gerçek yaşamda tedaviyi bırakma oranları çok daha yüksektir (Bölüm 11.5).

14 çalışmadaki 930 partnerin değerlendirmesinde, sildenafil alan erkeklerde sertleşmenin daha sık olduğu ve daha iyi korunduğu bildirilmiş, partnerlerin ve hastaların yanıtları birbiriyle güçlü biçimde uyumlu bulunmuştur ^[61]. Küçük bir anket çalışmasında partnerlerin %90'ı tedavinin etkili olduğunu kabul etmiş, ama tedaviden hayal kırıklığı yaşayan partnerlerde cinsel işlev sorunları daha sık bulunmuştur ^[62]. Bu bulgular, tedavinin başarısının yalnızca sertleşmeyle değil, çiftin birlikte değerlendirmesiyle de ölçülebileceğini gösterir.

Degra'nın KÜB'ündeki yan etki listesi 74 çift kör, plasebo kontrollü çalışmadaki 9.570 hastanın verisine ve on yılı aşan pazarlama sonrası bildirimlere dayanır. Pazarlama sonrası bildirimlerin hepsi toplanamadığı için bu yan etkilerin sıklığı güvenilir biçimde hesaplanamaz ^[2].

Kontrollü çalışmaların birleştirildiği analizler yan etkilerin büyüklüğünü daha net gösterir:

• Ruhsat dönemi çalışmaları. Dozun hastaya göre ayarlandığı tedavide ilaçla ilişkili yan etki sildenafil alanların %30'unda, plasebo alanların %11'inde görülmüştür. Buna göre plaseboya göre fazladan bir yan etki görülmesi için yaklaşık 5,4 hastanın tedavi edilmesi gerekir. Her nedenden tedaviyi bırakma ise sildenafilde daha seyrek olmuştur (%10'a karşı %20) ^[43].
• 27 çalışmanın meta-analizi. Sildenafil alanlarda yüz kızarması yüzde 12, baş ağrısı yüzde 11, mide yanması yüzde 5, görme yakınmaları yüzde 3 sıklıkta bildirilmiştir. İlaçla ciddi kalp-damar olayları ya da ölüm arasında anlamlı bir bağ saptanmamıştır ^[42].
• 49 çalışmanın zarar analizi. Herhangi bir yan etki riski plaseboya göre 1,56 kat yüksektir, ama ciddi yan etkilerin ve yan etki nedeniyle tedaviyi bırakmanın sıklığı farklı değildir. Risk dozla birlikte artmıştır ^[38].

Baş ağrısı KÜB'teki tek "çok yaygın" yan etkidir, yani on kişiden birden fazlasında görülebilir. Yüzde kızarma, sıcak basması ve burun tıkanıklığı "yaygın" yan etkilerdir. Burun kanaması ve sinüslerde tıkanıklık ise daha seyrektir ^[2]. Bu etkiler, sildenafilin damarları genişletmesiyle uyumludur (Bölüm 4.3).

Hazımsızlık ve bulantı yaygın yan etkilerdir. Reflü, kusma, karın üst bölgesinde ağrı ve ağız kuruluğu daha seyrek görülür ^[2]. Şeker hastalarıyla yapılan bir çalışmada hazımsızlık sildenafil alanların %9'unda, plasebo alanlarda hiç görülmemiştir ^[44].

Renk görme. Renkleri farklı görme, bulanık görme ve görme bozukluğu yaygın yan etkilerdir. Renk değişiklikleri cisimleri mavi, yeşil, kırmızı ya da sarı görme biçiminde olabilir ^[2]. Bu etki sildenafilin retinadaki PDE6 enzimini de bir ölçüde baskılamasıyla ilişkilidir ve dozdan iki saat sonra kaybolur (Bölüm 4.2). Gerçek yaşamdaki göz yan etkisi bildirimlerini ilaçlara göre karşılaştıran bir çalışmada, maviyi baskın görme yakınması dört PDE5 baskılayıcısı içinde en çok sildenafille bildirilmiştir ^[63].

Ani görme kaybı (NAION). Görme sinirinin ön kısmının kanlanmasının bozulmasıyla ortaya çıkan bu durum seyrek görülür ve KÜB'te pazarlama sonrası bildirimlerle tanınan yan etkiler arasında yer alır ^[2]. Klinik çalışmalardaki 13.000'den fazla erkeğin ve 35.000 hasta-yılından fazla gözlem verisinin incelendiği bir analizde sıklık 100.000 hasta-yılında 2,8 bulunmuştur. Bu oran ABD'de 50 yaş üstü erkeklerde genel nüfus için bildirilen oranlarla benzerdir ^[64]. Yayımlanmış 39 olgu sunumunu ve öteki kanıtları inceleyen bir derlemede ise bir çalışmada ilaç alımından sonra NAION riskinin iki kat yüksek bulunduğu aktarılmış, daha önce NAION geçirmiş hastaların PDE5 baskılayıcıları konusunda uyarılması önerilmiştir ^{[65, 66]}. Degra'nın KÜB'ünde bir gözünde NAION nedeniyle görme kaybı olan hastalarda ilacın kullanılmaması gerektiği yazılıdır ^[2].

Retina damarları. KÜB'e göre özellikle yaşlı ve kan akışkanlığı azalmış hastalarda retinadaki toplardamarlarda tıkanma riski artmaktadır ^[2].

Kullanma talimatında görmede ani bir azalma ya da görme kaybı olursa Degra'nın bırakılması ve hemen hekime haber verilmesi istenir ^[1].

KÜB'te baş dönmesi ve kulak çınlaması "yaygın olmayan", işitme kaybı "seyrek" yan etki olarak sayılmıştır ^[2]. Yayınlardan ve farmakovijilans kayıtlarından derlenen 47 olgunun %88'inde işitme kaybı tek kulakta olmuş, olguların yarısından fazlasında kullanılan ilaç sildenafil olmuştur ^[67]. Nüfus tabanlı bir kohort çalışmasında PDE5 baskılayıcısı kullananlarda ani işitme kaybı riski kullanmayanlara göre 1,25 kat yüksek bulunmuş, mutlak fark 10.000 kişi-yılında yaklaşık iki olgu olarak hesaplanmıştır ^[68]. 2026'da yayımlanan bir sistematik derleme de bu ilişkiyi destekleyen olguları bir araya getirmiştir ^[69].

Kullanma talimatında duymada ani bir azalma ya da sağırlık olursa Degra'nın bırakılması ve hemen hekime haber verilmesi istenir ^[1].

Çarpıntı ve kalp hızında artış yaygın olmayan, kalp krizi, ritim bozukluğu, kararsız anjina ve ani ölüm seyrek yan etkiler arasında sayılmıştır. Bunların bir kısmı yalnızca pazarlama sonrası bildirimlerden bilinir ^[2]. KÜB'e göre bildirilen ciddi olayların çoğu cinsel ilişki sırasında ya da hemen sonrasında, bazıları ise ilişki olmadan ilacı aldıktan kısa süre sonra ortaya çıkmıştır. Hastaların çoğunda önceden kalp-damar risk etkeni vardır ve olayların ilaca mı başka etkenlere mi bağlı olduğu belirlenememiştir ^[2].

Bu bildirimler ilk yıllarda kaygı yaratmıştır. Sonraki değerlendirmelerin bulguları şöyledir:

• Kalp-damar güvenliğini inceleyen 2003 tarihli bir derlemede sildenafilin, tedaviye başlarken ya da uzun süreli kullanımda iskemik olaylarla ilişkili görünmediği ve kalp-damar hastalığı olan erkeklerde yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma oranının plaseboya benzer olduğu bildirilmiştir ^[70].
• Dört buçuk yıla varan kullanım verilerini, pazarlama sonrası çalışmaları ve görme sistemine ilişkin bulguları birlikte ele alan dört yıllık değerlendirmede, nitratlarla birlikte kullanımın sildenafilin tek kesin kontrendikasyonu olduğu vurgulanmıştır ^[71].
• 13.000'den fazla hastanın klinik çalışma verisini ve İngiltere ile Avrupa Birliği'ndeki geniş gözlem çalışmalarını değerlendiren derlemede, ürün bilgisine uygun kullanıldığında kalp krizi ya da ölüm riskinin artmadığı sonucuna varılmıştır ^[72].
• 67 çift kör çalışmanın ve pazarlama sonrası güvenlik veri tabanının incelendiği derlemede kalp-damar olaylarıyla nedensel bir bağ bulunmamıştır ^[73]. Yaklaşık yirmi yıllık deneyimi özetleyen 2018 tarihli derlemede de PDE5 baskılayıcılarının ciddi kalp-damar olaylarını artırmadığı belirtilmiştir ^[74].

Bu güvenlik bilgileri, Degra'nın kalp hastalarında dikkatsizce kullanılabileceği anlamına gelmez. Cinsel etkinliğin kendisi kalbe yük bindirir ve hekimin tedaviye başlamadan önce kalp ve damar durumunu değerlendirmesi gerekir ^[2]. Kalp hastalığında dikkat gerektiren durumlar Bölüm 10'da ele alınmıştır.

Uzun süren ve bazen ağrılı sertleşme (priapizm), penis kanaması ve menide kan seyrek yan etkilerdir ^[2]. Dünya Sağlık Örgütü'nün yan etki veri tabanında ağızdan alınan PDE5 baskılayıcılarıyla ilgili bildirimlerin %0,41'i priapizmdir. Bu oran penise iğneyle uygulanan ilaçlarda %9,92'dir ^[75]. KÜB'e göre dört saatten uzun süren sertleşmede hemen tıbbi yardım alınmalıdır, çünkü priapizm zamanında tedavi edilmezse penis dokusu zarar görebilir ve kalıcı sertleşme kaybı gelişebilir ^[2].

Döküntü yaygın olmayan bir yan etkidir. Stevens-Johnson sendromu ve toksik epidermal nekroliz gibi ağır deri tepkileri yalnızca pazarlama sonrası bildirimlerden bilinir ^[2]. Kullanma talimatında deride ciddi soyulma ve şişme, ağızda, cinsel organlarda ve göz çevresinde kabarcıklar ve ateş görülürse ilacın bırakılması ve acil servise başvurulması istenir ^[1].

Sildenafil ile melanom arasındaki ilişki de araştırılmıştır. 2014'te yayımlanan bir kohort çalışmasında sildenafil kullananlarda melanom riski 1,84 kat yüksek bulunmuştur ^[76]. 2017'deki meta-analizde artış daha küçüktür (1,11 kat) ve yalnızca düşük kullanımda ve erken evre melanomda anlamlıdır. Yazarlara göre bu bulgu nedensellik ölçütlerini karşılamamaktadır ^[77]. 2025'teki güncel meta-analizde ilaçlar tek tek incelendiğinde sildenafilde görülen artış istatistik bakımından anlamlı değildir ^[78]. Konu tartışmalıdır. Melanom öyküsü olan kişilerin bunu hekimle konuşması yararlıdır.

Kas ağrısı ve kol ya da bacakta ağrı yaygın olmayan yan etkilerdir. Uyku hali ve uyuşukluk yaygın olmayan, nöbet, bayılma, geçici iskemik atak ve inme seyrek görülür ^[2].

Laboratuvarda sildenafilin bir damar genişleticinin kan pıhtılaşmasını önleyici etkisini artırdığı görülmüştür. Kanama bozukluğu ya da aktif mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri olan hastalarda güvenlilik bilgisi yoktur ve KÜB'te bu hastalarda kullanmadan önce yarar ve zararın dikkatle tartılması istenir ^[2].

Klinik çalışmalarda baş dönmesi ve görme bozukluğu bildirildiği için Degra alan kişilerin araç ve makine kullanırken dikkatli olması gerekir ^[2].

Kullanma talimatına göre şu durumlardan biri olursa Degra bırakılmalı ve en yakın hastanenin acil bölümüne başvurulmalıdır ^[1]:

• Alerji. Birden başlayan hırıltılı solunum, nefes almada güçlük ya da yüzde, dudaklarda, dilde ve boğazda şişme.
• Göğüs ağrısı. İlişki sırasında başlarsa kişi yarı oturur duruma geçip dinlenmeli, ağrı için nitrat türü bir ilaç almamalıdır.
• Uzayan sertleşme. Dört saati aşan ve ağrılı olabilen sertleşme.
• Görme. Görüşün birden azalması ya da kaybolması.
• Deri. Soyulma, şişme, ağız ve göz çevresinde ya da cinsel organlarda kabarcık ve ateş.
• Nöbet. Kasılma nöbeti ya da kriz.

Acil durumda 112 aranmalıdır. Daha hafif yan etkiler hekime ya da eczacıya söylenebilir. Bütün yan etkiler, TİTCK sitesindeki bildirim bölümü ya da 0 800 314 00 08 numaralı ücretsiz hat aracılığıyla Türkiye Farmakovijilans Merkezine (TÜFAM) de iletilebilir ^[1].

Nitratlar ve nitrik oksit veren maddeler. Sildenafil, nitratların tansiyon düşürücü etkisini artırır. Bu yüzden nitrogliserin, izosorbid mononitrat, izosorbid dinitrat, pentaeritritol tetranitrat gibi nitratların her biçimiyle ve amil nitrat, bütil nitrat gibi nitrik oksit veren maddelerle birlikte kullanılması kontrendikedir. Halk arasında poppers denen uçucu ürünler de bu gruptadır ^[2]. Bu etkileşimin büyüklüğü kararlı anjinası olan erkeklerde ölçülmüştür. İzosorbid mononitrat kullanan hastalara sildenafil verildiğinde ayakta tansiyon ortalama 52/29 mmHg'ye varan bir düşüş göstermiş, aynı hastalarda plasebo verildiğinde düşüş 25/15 mmHg'de kalmıştır. Dil altına konan nitrogliserinle birlikte de sildenafil tansiyonu plasebodan daha çok düşürmüştür ^[79].

Nikorandil. Göğüs ağrısında kullanılan nikorandil, yapısındaki nitrat bileşeni nedeniyle sildenafille ciddi etkileşime girebilir ^[2].

Riosiguat. Akciğer damar basıncı yüksekliğinin bazı türlerinde kullanılan riosiguatın PDE5 baskılayıcılarıyla birlikte kullanımı, belirtili tansiyon düşüklüğü riski nedeniyle kontrendikedir. KÜB'e göre çalışılan hastalarda bu birleşimin yararlı bir etkisi de gösterilememiştir ^[2].

Öteki sertleşme ve akciğer tansiyonu ilaçları. Degra'nın tadalafil gibi başka bir PDE5 baskılayıcısıyla, akciğer tansiyonunda kullanılan 20 mg'lık sildenafil ürünleriyle ya da başka bir sertleşme tedavisiyle aynı anda kullanılması araştırılmamıştır. KÜB'te bu birleşimler önerilmez ^[2].

KÜB'te ilaç etkileşimleri dışında şu durumlar da kontrendikasyon olarak yer alır ^[2]:

• Sildenafile ya da tabletteki yardımcı maddelerden birine aşırı duyarlılık.
• Önceki PDE5 baskılayıcısı kullanımıyla ilişkili olsun ya da olmasın, bir gözde NAION nedeniyle görme kaybı.
• Kararsız anjina gibi ağır kalp-damar bozuklukları ve cinsel etkinliğin önerilmediği ciddi kalp hastalıkları.
• Güvenliliğin çalışılmadığı ağır karaciğer yetmezliği, 90/50 mmHg'nin altındaki tansiyon, yakın zamanda geçirilmiş inme ya da kalp krizi ve retinitis pigmentosa gibi kalıtsal retina hastalıkları.

Kontrendikasyon olmasa da dikkat gerektiren durumlar vardır. Aort darlığı gibi sol karıncıktan kan çıkışını engelleyen hastalıklarda ve tansiyonun sinirsel kontrolünün ağır biçimde bozulduğu çoklu sistem atrofisinde damar genişletici etkiye duyarlılık artmıştır. Penisin yapısal bozukluklarında ve orak hücre anemisi, multipl miyelom ya da lösemi gibi priapizme yatkınlık yaratan hastalıklarda da dikkat gerekir ^[2].

Sildenafil karaciğerde çoğunlukla CYP3A4, daha az ölçüde CYP2C9 enzimiyle yıkılır (Bölüm 5.4). KÜB'teki etkileşim çalışmalarının sonuçları Tablo 10.1'de verilmiştir.

Tablo 10.1. Sildenafilin kan düzeyini değiştiren ilaçlar ve besinler

Kaynak: ^[2].

CYP3A4 baskılayıcısı kullanan hastalarda KÜB'te 25 mg'lık başlangıç dozu önerilir. Ritonavirle birlikte kullanım ise önerilmez ve her durumda 48 saat içinde alınan sildenafil 25 mg'ı geçmemelidir ^[2]. Gerçek hastalardan toplanan verilerin incelendiği popülasyon analizinde de CYP3A4 baskılayıcısı olabilecek ilaçların sildenafilin temizlenmesini ortalama %14 azalttığı hesaplanmıştır ^[33].

Kullanma talimatıyla KÜB arasındaki fark

Degra'nın kullanma talimatında eritromisin, sakinavir, ketokonazol, itrakonazol ve simetidinle birlikte rifampisin, bosentan ve greyfurt suyu da Degra'nın vücuttan atılmasını geciktirebilecek maddeler arasında sayılmış, bu ilaçları kullananlar için 25 mg'lık başlangıç dozu önerilmiştir ^[1]. KÜB'teki çalışma verisine göre ise bosentan sildenafilin kan düzeyini düşürür ve rifampisin gibi güçlü enzim artırıcılarla daha büyük bir düşüş beklenir ^[2]. Bu ilaçlar Degra'nın etkisini artırmaz, azaltabilir. Hasta açısından pratik sonuç aynıdır. Bu ilaçlardan birini kullanan kişi Degra'ya başlamadan önce durumu hekime söylemelidir.

Sildenafil CYP enzimlerini yalnızca zayıf biçimde baskılar ve önerilen dozlarda bu enzimlerle yıkılan ilaçların temizlenmesini değiştirmesi beklenmez ^[2]. KÜB'te aktarılan çalışmaların sonuçları şunlardır:

• Varfarin ve tolbutamidle önemli bir etkileşim görülmemiştir.
• 50 mg sildenafil, aspirinin kanama süresini uzatıcı etkisini artırmamıştır.
• Sildenafil ritonavir ve sakinavirin kan düzeyini değiştirmemiştir.
• Sildenafil bosentanın toplam kan düzeyini %49,8, en yüksek düzeyini %42 artırmıştır.

Kaynak: ^[2].

Tansiyon ilaçları. KÜB'teki verilere göre tansiyon ilacı kullanan hastalarda sildenafilin yan etkileri plasebo alanlarınkinden farklı bulunmamıştır. Bu gruplar arasında su attırıcılar, beta blokerler, ADE baskılayıcıları, anjiyotensin reseptör blokerleri, kalsiyum kanal blokerleri ve alfa blokerler sayılmıştır. Amlodipin kullanan yüksek tansiyon hastalarında 100 mg sildenafil, yatarken ölçülen tansiyonu ek olarak 8/7 mmHg düşürmüştür. Bu düşüş sağlıklı gönüllülerde sildenafilin tek başına yaptığı düşüşe benzer ^[2]. Kalp-damar güvenliği üzerine yapılmış bir derlemede de sildenafilin nitratlar dışındaki tansiyon ve anjina ilaçlarıyla tehlikeli bir etkileşime girmediği bildirilmiştir ^[70].

Alfa blokerler. Yüksek tansiyon ya da prostat sorunları için alfa bloker kullananlarda ayağa kalkarken baş dönmesi ya da bayılacak gibi olma görülebilir. Bu belirtiler genellikle Degra'yı aldıktan sonraki dört saat içinde ortaya çıkar ^[1]. Doksazosinle dengelenmiş prostat büyümesi olan hastalara sildenafil eklendiğinde ayakta ölçülen tansiyonda 4/5 ile 11/4 mmHg arasında ek düşüşler olmuş, bazı hastalarda baş dönmesi ve sersemlik bildirilmiş, bayılma görülmemiştir ^[2]. Prostat büyümesi olan 16 erkekte yapılan bir çalışmada tamsulosin tek başına tansiyonu ve kalp-damar ölçümlerini değiştirmemiştir. Sildenafil ise hem tek başına hem tamsulosinle birlikte, yatar konumdaki büyük tansiyonu plasebodan daha çok düşürmüştür ^[80]. Aynı çalışmanın 71 yaşındaki bir katılımcısında ayağa kaldırma testi sırasında belirgin tansiyon düşüklüğü gelişmiştir ^[81].

KÜB'te alfa bloker kullanan hastaların sildenafile başlamadan önce alfa bloker tedavisinde dengeye gelmesi ve 25 mg ile başlanmasının düşünülmesi önerilir ^[2]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda ise bir meta-analize dayanılarak iki ilaç grubunun birlikte kullanımının tansiyon düşüklüğüne bağlı yan etkileri artırmadığı belirtilmiştir ^[8]. Türkiye'de ürün için geçerli bilgi KÜB'teki bilgidir.

Sakubitril/valsartan. Kalp yetmezliği ilacı sakubitril/valsartanı kullanan ve tansiyonu düzende olan hastalara tek doz sildenafil eklendiğinde tansiyon belirgin ölçüde daha fazla düşmüştür. KÜB'te bu hastalarda tedaviye başlarken dikkatli olunması istenir ^[2].

KÜB'e göre sağlıklı gönüllülerde kandaki alkol düzeyi ortalama 80 mg/dL'ye ulaştığında 50 mg sildenafil alkolün tansiyon düşürücü etkisini artırmamıştır ^[2]. Sildenafilin kırmızı şarapla birlikte alındığı bir araştırmada da ikisinin dolaşım üzerindeki etkileri birbirini önemli ölçüde büyütmemiştir. Şarap kalbin atım hızını ve pompaladığı kanı artırmış, sildenafil damar direncini ve ortalama tansiyonu hafifçe azaltmıştır ^[82].

Alkolün sertleşme üzerindeki etkisi ise ayrı bir konudur. Degra'nın kullanma talimatında fazla alkolün sertleşme yeteneğini geçici olarak azaltabileceği yazılıdır ve ilaçtan en iyi yararın görülmesi için ilişkiden önce fazla alkol alınmaması istenir ^[1].

Etkileşimler yalnızca reçeteli ilaçlarla sınırlı değildir. "Bitkisel" ya da "doğal" diye satılan cinsel performans ürünlerinin önemli bir kısmında etikette yazmayan sildenafil ya da benzeri maddeler bulunmuştur (Bölüm 13.4). Nitrat ilacı kullanan bir kişi bu ürünlerden birini kullandığında, farkında olmadan Bölüm 10.1'deki tehlikeli birleşimle karşılaşabilir ^{[83, 79]}.

Avrupa Birliği ürün bilgilerine göre dört ilacın sildenafilden farklı yönleri Tablo 11.1'de gösterilmiştir.

Tablo 11.1. PDE5 baskılayıcılarının temel özellikleri

Kaynaklar: ^{[2, 14, 84, 85, 86]}.

Tadalafilin ürün bilgisinde etkinin 36 saate kadar sürebildiği yazılıdır ^[86]. Vardenafilin ürün bilgisine göre bazı erkeklerde ilişkiye yetecek sertlik 15 dakikada başlayabilir ^[84]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda tadalafil için 30 dakikadan 36 saate, sildenafil için 30-60 dakikadan 12 saate uzanan etki pencereleri verilmiştir ^[8].

PDE5 baskılayıcılarını yüz yüze karşılaştıran çalışmalar sınırlıdır. Bu açığı kapatmak için Bölüm 11.2)." data-ad="Ağ meta-analizi">ağ meta-analizi denen yöntemle plasebo kontrollü çalışmalar birbirine bağlanmıştır. Bu türden en geniş analizlerden birinde etkinlik için 82 çalışma ve 47.626 hasta, yan etkiler için 72 çalışma ve 20.325 hasta incelenmiştir. Başlangıç dozları kıyaslandığında etkisi en güçlü ilaç sildenafil 50 mg çıkmış, ama yan etkiler de en sık bu ilaçta görülmüştür. En az yan etki tadalafil 10 mg ile görülmüş, bu ilacın etkisi orta düzeyde kalmıştır. Vardenafil 10 mg ve avanafil 100 mg'da yan etkiler sildenafille benzer sıklıkta, etki ise daha zayıf bulunmuştur ^[87].

Tadalafili sildenafille doğrudan karşılaştıran 16 çalışmanın meta-analizinde iki ilacın etkinliği ve genel yan etki oranı benzerdir. Tadalafilde kas ve sırt ağrısı daha sık, yüzde kızarma daha seyrek görülmüştür ^[88]. Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzundaki kanıt değerlendirmesine göre ise bu ilaçlardan birinin ötekilerden daha etkili olduğunu gösteren yeterli kanıt yoktur ^[8].

Tercih çalışmalarında erkekler iki ilacı sırayla kullanmış, sonra devam etmek istediklerini seçmiştir. Sonuçlar tutarlı biçimde tadalafil yönündedir:

• Çift kör çapraz bir çalışmada değerlendirilebilen 181 erkeğin %73'ü tadalafili seçmiştir ^[89].
• Daha önce PDE5 baskılayıcısı kullanmamış 291 erkekte seçim %71 tadalafil, %29 sildenafil yönünde olmuştur ^[90]. Aynı çalışmanın ayrıntılı analizinde tadalafil tercihinin zaman kaygısının azalması, ilişkiden doyumun artması, yan etkilerin daha hafif bulunması ve sertlikten memnuniyetin artmasıyla ilişkili olduğu görülmüştür ^[91].
• Partnerlerin tercihini inceleyen bir çalışmada kadınların %79,2'si eşlerinin tadalafil kullanmasını, %15,6'sı sildenafil kullanmasını tercih etmiştir. Sildenafili tercih eden kadınlar daha çok ilacın etkinliğini ve eşlerinin memnuniyetini gerekçe göstermiştir ^[92].
• Kanada'da 2.425 hastanın katıldığı günlük uygulama çalışmasında hekim, hasta ve partner değerlendirmelerinin hepsinde tadalafil daha çok tercih edilmiş, her iki ilaçla da hastaların yaklaşık %90'ı sertleşmenin düzeldiğini söylemiştir ^[93].

Tercih çalışmalarını değerlendiren bir derlemede, tedavinin başarısının önemli ölçüde öznel olduğu ve hastanın son seçimi kendi deneyimiyle yapabileceği aktarılmıştır ^[94]. Sildenafil kullananların bir kısmı kısa etki penceresinin zaman baskısı yarattığını bildirmiştir (Bölüm 11.5). Buna karşılık kısa etkili bir ilacı yeterli bulan ya da tadalafille kas ağrısı yaşayan erkekler için sildenafil uygun bir seçenek olabilir ^[88].

TİTCK'nin Ekim 2026 ortasındaki aktif ürün listesine bakıldığında, reçeteyle verilebilen vardenafil ya da avanafil kutusu görülmez. Listede 43 tadalafil ve 22 sildenafil kutusu yer alır. Sildenafil kutularından üçü akciğer damar basıncı yüksekliğinde kullanılan 20 mg'lık ürünlerdir ^[21]. Sertleşme sorunu için ağızdan alınan ilaç seçenekleri bu yüzden Türkiye'de pratikte sildenafil ve tadalafille sınırlıdır.

Sertleşme ilacına başlayan erkeklerin önemli bir kısmı bir süre sonra ilacı bırakır. Toplam 162.936 hastayı kapsayan 22 gözlem çalışmasının birleştirildiği analizde her ay hastaların yaklaşık yüzde 4'ü tedaviyi bırakmış, bir yılın sonunda bu pay yarıya yaklaşmıştır. Genç hastalar ve başka hastalıkları olanlar ilacı daha sık bırakmıştır. Bırakmanın tek bir baskın nedeni yoktur. Partnerle ilgili sorunlar ve beklenen etkinin görülmemesi en sık bildirilen nedenlerdir ^[95].

İlk ilaca devamın karşılaştırıldığı 770 erkekli bir çalışmada, gerektiğinde alınan sildenafili bırakanların oranı %66,7, gerektiğinde alınan tadalafilde %42,0, günlük tadalafilde %52,2'dir. Sildenafili bırakana kadar geçen ortanca süre 67 gündür. Sildenafil grubunda öne çıkan bırakma nedenleri sertleşme süresinin yetersiz bulunması, etki penceresinin kısa olmasının zaman baskısı yaratması ve ilacın cinsel yaşamı denetlediği hissidir. Erektil işlevdeki düzelme ve yan etki nedeniyle bırakma oranı üç grupta benzer bulunmuştur ^[96].

Fiyat da tedaviyi aksatmanın nedenlerindendir. Fransa'da yapılan bir ankette fiyat nedeniyle tedaviyi aksatma oranı eşdeğer ilaç kullananlarda %34, orijinal ilaç kullananlarda %38 bulunmuştur ^[97]. Degra'nın fiyatı Bölüm 12'de ele alınmıştır.

Avrupa Üroloji Derneği'nin kılavuzunda iki öneri güçlü kanıta dayanır. Birincisi kilo, hareketsizlik ve sigara gibi değiştirilebilir risk etkenlerinin ilaçla birlikte ya da ilaçtan önce ele alınmasıdır. İkincisi PDE5 baskılayıcılarının tedavinin ilk basamağında kullanılmasıdır. Kılavuza göre şeker hastalığı ve yüksek tansiyon gibi eşlik eden hastalıkların denetim altına alınması da tedavinin başlangıcıdır ^[8]. Amerikan Üroloji Derneği'nin kılavuzunda da PDE5 baskılayıcıları sertleşme sorunu olan erkeklere sunulması gereken tedaviler arasındadır ^[15].

Tablet işe yaramadığında kılavuzda ilk adım, ilacın gerçekten doğru kullanılıp kullanılmadığının sorgulanmasıdır. Dozun, tabletle ilişki arasındaki sürenin ve cinsel uyarının önemi anlatıldığında, yanıt vermiyor sanılan bazı hastaların ilaçtan yarar gördüğü bildirilmiştir ^[8]. Bunun ötesinde kılavuzda sayılan seçenekler aşağıda verilmiştir ^[8]:

• Penise iğneyle uygulanan alprostadil. Alprostadil enjeksiyonu hem ilk seçenek olarak hem tabletten sonra güçlü biçimde önerilir. İşe yarar, ancak uzun süre devam eden hasta sayısı azdır.
• İdrar yoluna ya da penis ucuna uygulanan alprostadil. Tablet ya da iğne kullanmak istemeyenler için düşünülebilir.
• Vakum cihazları. Vakum cihazı ilaç içermez. Kan sulandırıcı alanlarda ve kanama eğilimi olanlarda uygun değildir.
• Düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi. Düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi, damar kaynaklı hafif sorunda ya da tabletlere yeterli yanıt vermeyen damar kaynaklı sorunda uygulanabilir.
• Penis protezi. Penis protezi, öteki yöntemlerden sonuç alamayan ya da kalıcı bir çözüm isteyen erkeklerde ameliyatla takılır.
• Psikososyal yöntemler. Bilişsel davranışçı terapinin tabletle birlikte uygulanması kılavuzda en iyi yaklaşım olarak görülür.

Kan testinde testosteronu düşük çıkan ve tedavisi gerekli görülen erkeklerde testosteron tedavisi de seçenekler arasındadır ^[8]. Hangi yolun seçileceğini üroloji uzmanı belirler.

Degra'nın eczanede bulunan iki kutusunun fiyatları ve karşılaştırma için Viagra kutularının fiyatları Tablo 12.1'de verilmiştir.

Tablo 12.1. Degra ve Viagra kutularının fiyatları (31 Ağustos 2026 listesi)

Kaynaklar: ^{[5, 22, 6, 98]}. Son kontrol 26 Ekim 2026.

Bir başka ilaç bilgi kaynağında Degra 100 mg 4 tabletin fiyatı 24 Ekim 2026 güncellemesiyle 1.641,16 TL olarak gösterilmiş ve ilacın beyaz reçeteyle satıldığı belirtilmiştir ^[99]. İki kaynak arasındaki 1 kuruşluk fark yuvarlamadan kaynaklanıyor olabilir. Eczanedeki fiyat güncel listeye göre değişebileceği için kesin fiyat eczaneden öğrenilmelidir.

Degra'nın fiyatını aynı etkin maddeyi içeren öteki kutularla karşılaştırmak için e-reçete aktif listesindeki 100 mg'lık 4 tabletlik kutular Tablo 12.2'de fiyata göre sıralanmıştır.

Tablo 12.2. Aktif listedeki 100 mg'lık 4 tabletlik sildenafil kutuları (31 Ağustos 2026 listesi)

Kaynaklar: ^{[21, 98]}. Tabloya yalnızca 13 Ekim 2026 tarihli e-reçete aktif ürün listesinde yer alan tablet kutuları alınmıştır.

Degra, aktif listedeki 100 mg'lık 11 tablet kutusunun fiyat sıralamasında ortadadır. Sildegra, Combo ve Vigrande'den ucuz, Vigaroo, Viagra, Sinegra ve fiyatı Viagra ile aynı olan dört üründen pahalıdır.

Degra ve Viagra'nın 100 mg'lık 4 tabletlik kutularının resmi fiyat listelerine dayanan haftalık kayıtları 8 Şubat 2008'den bu yana izlenebilir. İki ürünün aynı haftaya ait 985 kaydı karşılaştırıldığında Degra 166 haftada daha ucuz, 636 haftada aynı fiyatta, 183 haftada daha pahalıdır ^{[5, 6]}. Fiyat ilişkisi zaman içinde beş dönem halinde değişmiştir. Bu dönemler Tablo 12.3'te gösterilmiştir.

Tablo 12.3. Degra 100 mg ile Viagra 100 mg arasındaki fiyat ilişkisinin dönemleri

Kaynaklar: ^{[5, 6]}.

Fiyat ilişkisi 50 mg'lık kutularda da benzer seyretmiştir. Bugün Degra 50 mg, Viagra 50 mg'dan %4,4 pahalıdır ^{[22, 6]}.

Fiyat artışlarının çoğu iki ilaçta aynı haftalarda yapılmıştır. 2008'deki ilk kayıttan Ağustos 2026'ya kadar Degra 100 mg'ın fiyatı 56,76 TL'den 1.641,15 TL'ye, yaklaşık 29 kat yükselmiştir. Aynı dönemde Viagra 100 mg'ın fiyatı yaklaşık 22 kat artmıştır ^{[5, 6]}. Aradaki fark, ilk yıllarda Degra'nın Viagra'dan ucuz olmasından kaynaklanır.

Degra'nın 1 ve 8 tabletlik kutularının fiyat kayıtları, kutu boyunun tablet başına fiyatı nasıl etkilediğini gösterir. Tablo 12.4'te 100 mg'lık kutuların tablet başına fiyatları seçilmiş tarihlerde karşılaştırılmıştır.

Tablo 12.4. Degra 100 mg'ın kutu boyuna göre tablet başına fiyatı

Kaynak: ^{[4, 5]}. Tablet başına fiyat, kutu fiyatının tablet sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır.

8 tabletlik kutuda tablet başına fiyat, kutunun kayıtlarda bulunduğu 716 haftanın hepsinde 4 tabletlik kutudakinden düşük olmuştur. 1 tabletlik kutuda tablet başına fiyat ise 16 Mart 2012'den sonraki bütün haftalarda 4 tabletlik kutudan düşüktür. Son kayıtların tarihi olan Eylül 2023'te 1 tabletlik kutu tablet başına %12,9, 8 tabletlik kutu %12,3 daha ucuzdur ^{[4, 5]}. Bugün yalnızca 4 tabletlik kutu e-reçete aktif listesinde yer aldığı için bu fark hastaya yansımamaktadır ^[21].

İlaçların Türkiye'deki en yüksek satış fiyatı bir Cumhurbaşkanı kararıyla düzenlenir. Yürürlükteki karar 12 Mart 2026 tarihlidir. Bu karara göre fiyat, Avrupa Birliği'nden seçilen 5 ile 10 arasındaki ülkede ilacın fabrikadan en ucuz çıktığı fiyat esas alınarak avro olarak hesaplanır. Avronun hesapta kullanılan lira karşılığı ise önceki yılın ortalama kurunun %65'i üzerinden bulunur ve her yıl şubat ortasına kadar açıklanır ^[100].

Eşdeğer ilaçlar söz konusu olduğunda kararda dört hüküm öne çıkar ^[100]:

• Referansın indirimi. İlk eşdeğer piyasaya girdiğinde referans ilacın hesaplanan fiyatı, Avrupa'daki gerçek fiyatın %60'ına kadar indirilir.
• Eşdeğerin tavanı. Eşdeğer ilacın hesaplanan fiyatı referans ilacınkinin üzerine çıkamaz.
• Eski ilaçlar. 2000 yılından önce dünyada satışa çıkmış ilaçlar fiyat korumalı sayılır ve bunlarda bu oran belirli koşullarla %80'e kadar çıkabilir.
• İstisnalar. SGK'nın ödemediği ilaçlar gibi bazı gruplar, bu hükümlerden bağımsız olarak ayrıca fiyatlandırılabilir.

Karara göre fiyatları artırma, indirme ya da sabit tutma yetkisi Fiyat Değerlendirme Komisyonundadır ve tek bir ürüne özel artış da yapılabilir ^[100]. Sildenafil Avrupa Birliği'nde ilk kez 1998'de ruhsat aldığından fiyat korumalı ilaç tanımına girer ^[14]. Degra'nın Viagra'yı geçtiği haftalarda hangi kuralın uygulandığı listelerden anlaşılamaz. Derlemede bu yüzden fiyat farklarının yalnızca tarihi ve büyüklüğü verilmiş, nedeni hakkında bir yorum yapılmamıştır.

SGK'nın 2 Ekim 2026 tarihli Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesinde sildenafil içeren yalnızca üç ürün vardır. Bunlar akciğer damar basıncı yüksekliğinde kullanılan Revatio, Retomin ve Pularter'in 20 mg'lık kutularıdır. Degra listede yer almaz ^[101]. Bu yüzden Degra'nın fiyatının tamamı hasta tarafından ödenir.

Kutu fiyatının içindeki tablet sayısına bölünmesiyle bulunan doz maliyetleri şöyledir:

• 50 mg'lık doz. Degra 50 mg ile 349,51 TL, Viagra 50 mg ile 334,63 TL ^{[22, 6]}.
• 100 mg'lık doz. Degra 100 mg ile 410,29 TL, Viagra 100 mg 4 tablet ile 392,54 TL, Viagra 100 mg 8 tablet ile 343,77 TL ^{[5, 6]}.

Degra'nın tabletleri çentiksiz olduğu için 100 mg'lık bir tableti ikiye bölerek 50 mg'lık doz elde etmek belgelere dayanan bir kullanım değildir (Bölüm 3.1). Fiyat önemliyse aynı etkin maddeyi içeren daha ucuz kutular hekim ve eczacıyla konuşulabilir.

Degra'ya ulaşmak için önce bir hekime gidilir, hekim uygun görürse ilacı reçeteye yazar ve ilaç eczaneden alınır. Degra'nın listedeki reçete türü "Normal" olarak kayıtlıdır, bu da beyaz reçete demektir ^{[21, 99]}. Bir ildeki ya da ilçedeki ruhsatlı eczaneler TİTCK'nin eczane listesinde aranabilir ^[102]. Gece ya da bayram günü açık eczaneyi bulmak için e-Devlet'teki nöbetçi eczane hizmeti kullanılabilir ^[103].

Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 24. maddesine göre ilaçlar internetten ya da başka bir elektronik ortamdan satılamaz. Eczacılar ve eczaneler adına internet sitesi de açılamaz ve ilaç satışı, iadesi gibi işlemlerin İlaç Takip Sistemi'ne bildirilmesi zorunludur ^[104]. Bu yüzden adında "Degra" geçen bir site ne DEVA'nın ne de bir eczanenin satış adresi olabilir. Mesajla, telefonla, kargoyla ya da "kapıda ödeme" ile Degra gönderen bir satıcı yasaya aykırı davranmaktadır.

Bu derlemenin DEVA Holding ile bir bağlantısı yoktur ve derlemede hiçbir ilacın satışına aracılık edilmez.

Orijinal bir Degra kutusunda belgelere göre şu özellikler bulunur:

• Logo ve hologram. Kutunun üzerinde ürünün logosu ve hologramı bulunmalıdır. Kullanma talimatının saklama bölümünde büyük harflerle "Üzerinde logosu ve hologramı olmayan kutuları almayınız" uyarısı yer alır ^[1].
• Barkod. Eczanede aktif kutuların barkodları 100 mg için 8699525093509, 50 mg için 8699525093493'tür ^[21].
• Firma bilgisi. Ruhsat sahibi ve üretim yeri DEVA Holding A.Ş.'dir. Ruhsat sahibinin adresi Küçükçekmece (İstanbul), üretim yeri Kapaklı (Tekirdağ) olarak yazılıdır ^[1].
• Tablet. Mavi, altıgen, bir yüzünde "100" ya da "50", öteki yüzünde "DGR" yazan film kaplı tablet ^{[2, 3]}.
• Ambalaj. PVC ve alüminyum folyo blister. Eczanede yalnızca 4 tabletlik kutular aktiftir ^{[2, 21]}.
• Kullanma talimatı. Kutunun içinde Türkçe kullanma talimatı bulunur. Talimatta karekod okutularak güncel bilgilere ulaşılabileceği de yazılıdır ^[1].

1 ya da 8 tabletlik bir Degra kutusuyla karşılaşılırsa dikkatli olunmalıdır. Bu kutular ruhsatta tanımlıdır, ama fiyat kayıtları Eylül 2023'te sona ermiştir ve Ekim 2026'da e-reçete aktif listesinde değildir ^{[4, 21]}.

Kutunun rengi, yazıları ve hatta hologramı taklit edilebilir. Kutuyu gerçekten doğrulayan yöntem karekod sorgusudur. İlaç Takip Sistemi'nin ilaç sorgulama ekranında kutunun üzerindeki ürün numarası ile o kutuya özgü sıra numarası girilir. Sonuçta kutunun hangi ürün olduğu, üreticisi, parti numarası, üretim ve son kullanma tarihleri ve sistemdeki durumu görüntülenir ^[105].

İnternetten sipariş edilen sertleşme ilaçlarının önemli bir kısmı sahtedir:

• Siparişle alınan tabletlerin analizi. "Viagra" satan sitelerden yapılan alımlarda sitelerin hiçbiri reçete istememiştir. İncelenen 22 tabletin 17'si (%77) sahte, 4'ü gerçek, biri yasa dışı bir jenerik çıkmıştır. Sahte tabletlerdeki sildenafil etikette yazanın %30-50'si kadardır ve bu ürünlerde kullanma talimatı yoktur ^[106].
• Sahte ilaçları inceleyen derleme. Sahte sertleşme ilaçlarında etkin madde miktarı hiç bulunmamaktan yazılı dozun iki katını aşmaya kadar değişmekte, bazı tabletlerden talk, boya ve mürekkep gibi yabancı maddeler çıkmaktadır. Bir incelemede tabletlerin ancak onda birinde etkin madde yazılı miktara yakındır. Derlemeye göre reçetesiz sertleşme ilacı edinenlerin üçte ikisi interneti kullanmakta, satın alanların %30'dan fazlası bu süreçte hiçbir sağlık çalışanına danışmamaktadır ^[107].
• Türkiye ve Brezilya. İstanbul'da tüketilen yasal ve yasa dışı sertleşme ilaçlarının incelendiği bir çalışmada ürünlerdeki etkin madde miktarı etikette yazanlarla karşılaştırılmıştır ^[108]. Brezilya'da Viagra ve Cialis'in en çok taklit edilen ilaçlar arasında olduğu belirtilmiş ve gerçek ile sahte tabletleri ayırt etmeye yarayan bir laboratuvar yöntemi geliştirilmiştir ^[109].

İnternetten alınan bir sertleşme ilacı yalnızca sahte olma riski taşımaz. Bu yolla ilaç alan kişi hekim muayenesini de atlar. Sertleşme sorununun ardındaki şeker hastalığı ya da kalp-damar hastalığı gözden kaçabilir ve nitrat kullanımı gibi tehlikeli bir etkileşim fark edilmeyebilir (Bölüm 1.2 ve 10.1).

Sertleşme için "bitkisel" ya da "doğal" diye satılan ürünlerin önemli bir kısmında etikette yazmayan ilaç etken maddeleri bulunur:

• ABD'de satılan ve 58 farklı ürüne ait 91 örneğin incelendiği çalışmada örneklerin hiçbirinin etiketinde sentetik madde yazmazken %81'inde PDE5 baskılayıcısı bulunmuştur. Sildenafil ya da tadalafil içeren örneklerin bir kısmı, onaylı en yüksek dozun %110'undan fazlasını içermiştir ^[110].
• Bir e-ticaret sitesinden bitkisel destek diye satın alınan üç ürünün üçünden de sildenafil çıkmıştır. Ürünlerden birindeki yaklaşık 200 mg sildenafil, bir günde alınabilecek en yüksek dozun iki katına eşittir ^[111].
• Besin takviyelerine gizlice eklendiği saptanan sentetik PDE5 baskılayıcısı sayısı 80'e ulaşmıştır. Bunların 50'si (%62) sildenafil benzeri maddelerdir ^[112].
• Etiketinde yazmayan ilaç içeren takviyeler kullanan kişilerde karaciğer ve böbrek hasarı, akciğerde pıhtı, inme ve ölümle sonuçlanan olaylar bildirilmiştir ^[83].

Bu çalışmada FDA'nın 2012-2026 yıllarında cinsel performans ürünleri için yayımladığı 438 uyarının her biri ayrı ayrı okunmuştur. Laboratuvar sonucu verilen 433 uyarıdan 340'ında (%78,5) ürünün içinden sildenafil ya da desmetil karbodenafil ve hidroksitiyohomosildenafil gibi sildenafil türevleri çıkmıştır. Bu payın yıllara göre dağılımı 2012-2016'da %85,9, 2017-2020'de %77,3 ve 2021-2026'da %69,2'dir. Uyarıların 93'ünde ürünün içinde sildenafilin yanında tadalafil de bulunmuştur ^[113].

İnternetten, sosyal medyadan ya da telefonla bir sertleşme ilacı sipariş edilmişse şu adımlar önerilir:

1. Ürün kullanılmamalıdır. İçinde ne olduğu ve ne kadar etkin madde bulunduğu bilinmeyen bir tablet, özellikle kalp ilacı kullanan biri için ciddi risk taşır ^[107].
2. Karekod sorgulanmalıdır. Kaydı çıkmayan ya da sorguda başka bir ilaç adı görünen kutu orijinal değildir ^[105].
3. Yan etki olduysa bildirilmelidir. Bildirim TÜFAM'ın 0 800 314 00 08 numaralı hattına ya da TİTCK'nin sitesindeki yan etki bölümüne yapılabilir ^[1].
4. Satıcı şikayet edilebilir. İnternetten ilaç satmak yasak olduğu için satıcı, CİMER aracılığıyla yetkili kurumlara bildirilebilir ^{[114, 104]}.
5. Hekime gidilmelidir. Doğru ilacın seçilmesi ve sertleşme sorununa yol açan bir hastalık varsa bulunması için muayene gerekir (Bölüm 1.2).

1. Ruhsat ve üretim. Degra 50 mg ve 100 mg'ın ilk ruhsatı 6 Ocak 2005 tarihlidir. Ruhsat sahibi de üretici de DEVA Holding'dir ve tabletler Kapaklı'da üretilir (Bölüm 2).
2. Kutular. Ruhsatta 1, 4 ve 8 tabletlik kutular yer alır. Eczanede bugün yalnızca 4 tabletlik kutular vardır. 25 mg'lık Degra ile 1 ve 8 tabletlik kutuların fiyat kayıtları Eylül 2023'te sona ermiştir (Bölüm 2.3).
3. Laktoz. 100 mg'lık Degra tabletinde 8 mg laktoz vardır. Bu, Viagra'daki miktarın iki katından fazladır, ama literatüre göre laktoz intoleransı olanların çoğu ilaçlardaki küçük miktarları tolere eder (Bölüm 3.3).
4. Kanıt. Sildenafilin etkinliği farklı nedenlere bağlı sertleşme sorununda gösterilmiştir. Yanıt, şeker hastalığında ve prostat kanseri ameliyatından sonra daha düşüktür (Bölüm 8).
5. Güvenlik. En sık yan etkiler baş ağrısı ve yüzde kızarmadır. Nitratlarla birlikte kullanım kesin olarak yasaktır. Ürün bilgisine uygun kullanıldığında kalp-damar olaylarının arttığı gösterilmemiştir (Bölüm 9 ve 10).
6. Fiyat. 985 haftalık kaydın 636'sında Degra ile Viagra'nın fiyatı aynıdır. Degra bugün Viagra'dan %4,5 pahalıdır ve aktif listedeki 100 mg'lık kutuların fiyat sıralamasında ortadadır (Bölüm 12).

Degra'nın ürün belgeleri incelenirken hastayı doğrudan ilgilendiren iki tutarsızlık bulunmuştur.

Birincisi etkileşimlerle ilgilidir. Kullanma talimatında rifampisin ve bosentan, Degra'nın vücuttan atılmasını geciktirebilecek ilaçlar arasında sayılmış ve bu ilaçları kullananlara 25 mg'lık başlangıç dozu önerilmiştir ^[1]. KÜB'teki çalışma verisine göre ise bosentan sildenafilin kan düzeyini %62,6 düşürür ve rifampisinle daha büyük bir düşüş beklenir ^[2]. Bu ilaçlar Degra'nın etkisini artırmaz, azaltabilir. Talimatın sonraki güncellemesinde bu ifadenin düzeltilmesi, hastanın doğru bilgilendirilmesi açısından yararlı olur.

İkincisi doz ile ilgilidir. Kullanma talimatında ağır böbrek ve karaciğer yetmezliğinde "25 mg'lık sildenafil dozu" önerilir ^[1]. Bugün 25 mg'lık bir Degra kutusu yoktur ve tabletler bölünmek için tasarlanmamıştır ^{[4, 2]}. Talimatta "Degra" yerine "sildenafil" sözcüğünün kullanılması bu durumu dolaylı olarak kabul eder gibidir, ama hastaya bu dozun nasıl sağlanacağı söylenmez (Bölüm 7.5).

Belgelerin onay tarihleri de farklıdır. Degra 100 mg'ın KÜB ve KT'si Nisan 2026'da, Degra 50 mg'ınkiler Ocak 2022'de onaylanmıştır ^[16]. İki gücün KÜB metinleri karşılaştırıldığında, etkin madde ve yardımcı madde miktarları ile tablet baskısı dışındaki bilgiler aynıdır ^{[3, 2]}.

Eşdeğer ilaçlardan genellikle referans ilaçtan ucuz olmaları beklenir ve fiyat kararnamesinde eşdeğer ürünün kaynak fiyatının referans ürününkini geçemeyeceği yazılıdır ^[100]. Degra'nın fiyat geçmişi ise üç farklı durumu birden gösterir. İlk üç yılda Degra Viagra'dan beşte bir ucuzdur, sonraki yılların çoğunda iki ilacın fiyatı aynıdır ve bazı dönemlerde Degra daha pahalıdır (Bölüm 12.3). Kararnamede geri ödemesiz ilaçlar için ayrıca fiyatlandırma yapılabileceği ve ürüne özgü artışların mümkün olduğu düzenlenmiştir ^[100]. Degra'nın SGK tarafından ödenmemesi bu esnekliğin uygulanabileceği bir durumdur, ama her bir fiyat değişikliğinin gerekçesi yayımlanmaz.

Kutu boyuna göre tablet fiyatı da ilginç bir ayrıntıdır. 8 tabletlik Degra kutusunda tablet başına fiyat, listede bulunduğu bütün haftalarda 4 tabletlik kutudakinden düşüktü. Bu kutunun eczanede bulunmaması, daha sık ilaç kullanan hastalar için daha ekonomik bir seçeneğin ortadan kalktığı anlamına gelir (Bölüm 12.4).

• Degra'nın kendi çalışması yok. Degra tabletleriyle yapılıp yayımlanmış bir biyoeşdeğerlik ya da klinik çalışmaya ulaşılamamıştır. Etki ve yan etkiyle ilgili bütün bilgiler sildenafil için toplanmış verilerdir (Bölüm 2.4).
• Fiyat verisi. Haftalık fiyatlar, resmi listeleri arşivleyen bir ilaç bilgi sitesinden derlenmiştir. Arşiv Şubat 2008'de başladığı için Degra'nın ilk üç yılındaki fiyatları bilinmemektedir.
• Kutuların neden kaldırıldığı. 25 mg'lık ve 1 ile 8 tabletlik kutuların fiyat kayıtlarının neden Eylül 2023'te sona erdiği kamuya açık belgelerden öğrenilememiştir.
• Yöntem. Kaynak seçimi önceden belirlenmiş bir protokole göre değil, konuya katkısına bakılarak yapılmıştır. Bu seçimde yanlılık olabilir. Metni henüz bir hekim incelememiştir.

1. Sertleşme sorunu kalp-damar hastalığının ya da şeker hastalığının erken bir işareti olabilir. İlaçtan önce hekime başvurulmalıdır (Bölüm 1.2).
2. Degra yalnızca reçeteyle ve eczaneden alınmalıdır. Kutunun üzerinde logo ve hologram olmalı, karekodu İlaç Takip Sistemi'nde sorgulanabilmelidir (Bölüm 13).
3. Nitrat ilacı ya da "poppers" kullananlar Degra'yı kesinlikle kullanmamalıdır (Bölüm 10.1).
4. Olağan doz ilişkiden yaklaşık bir saat önce alınan 50 mg'dır. Günde bir kezden fazla alınmaz ve tablet bütün olarak yutulur (Bölüm 7).
5. Ağır bir yemek ve fazla alkol etkiyi azaltabilir ya da geciktirebilir (Bölüm 6.4).
6. Laktoza ciddi duyarlılığı olanlar durumu hekim ya da eczacıyla konuşmalıdır (Bölüm 3.3).
7. Dört saati aşan sertleşme, ani görme ya da işitme kaybı ve göğüs ağrısı acil durumlardır. 112 aranmalıdır (Bölüm 9.11).

Degra hakkında sık sorulan sorular aşağıda derlemedeki bilgilere göre kısaca cevaplanmıştır. Her cevabın sonunda ayrıntının bulunduğu bölüm yazılıdır. Cevaplar hekimin ya da eczacının değerlendirmesinin yerine geçmez.

Degra nedir?

Degra, etkin maddesi sildenafil olan ve sertleşme sorununda kullanılan reçeteli bir ilaçtır. Cinsel uyarı sırasında penise kan akışını kolaylaştırır. Kadınlarda kullanılmaz ^[2] (Bölüm 1 ve 4).

Degra'yı hangi firma üretiyor?

Ruhsat sahibi de üretici de DEVA Holding A.Ş.'dir. Tabletler DEVA'nın Tekirdağ Kapaklı'daki tesisinde üretilir ^[1] (Bölüm 2.2).

Degra'nın hangi dozları var?

Ruhsatlı güçler 50 mg ve 100 mg'dır. Eczanede bulunan kutular 50 mg ve 100 mg'lık 4 tabletlik kutulardır ^[21] (Bölüm 2.3).

Degra 25 mg var mı?

Yoktur. Degra 25 mg 4 tabletin son fiyat kaydı Eylül 2023 tarihlidir ve bugün KÜB ve KT veri tabanında 25 mg'lık Degra kaydı bulunmaz ^{[4, 16]} (Bölüm 7.5).

Degra 8 tablet ya da 1 tablet kutusu var mı?

Bu kutular ruhsatta tanımlıdır, ama fiyat kayıtları Eylül 2023'te sona ermiştir ve Ekim 2026'da e-reçete aktif listesinde değildir ^{[2, 4, 21]} (Bölüm 2.3).

Degra tableti nasıl görünür?

Mavi, altıgen, film kaplı bir tablettir. Bir yüzünde "100" ya da "50", öteki yüzünde "DGR" yazar ^{[2, 3]} (Bölüm 3.1).

Degra ile Viagra aynı ilaç mı?

Etkin madde ve tablet başına miktarı aynıdır. Degra bir eşdeğer ilaçtır ve Türkiye'deki referans ürünü Viagra'dır. Tabletin biçimi, laktoz miktarı, saklama koşulları, firma ve fiyat farklıdır ^{[2, 19]} (Bölüm 2.4 ve 3.5).

Degra'da laktoz var mı?

Vardır. 100 mg'lık tablette 8 mg, 50 mg'lık tablette 4 mg sığır sütünden elde edilen laktoz monohidrat bulunur. Nadir kalıtsal galaktoz intoleransı, Lapp laktaz yetmezliği ya da glukoz-galaktoz malabsorpsiyonu olanlar Degra'yı kullanmamalıdır ^[2] (Bölüm 3.3).

Degra nasıl kullanılır?

Çoğu erkek için doz, ilişkiden yaklaşık bir saat önce alınan 50 mg'dır. Tablet bir bardak suyla bütün olarak yutulur. Günde bir kezden fazla alınmaz ^{[2, 1]} (Bölüm 7).

Degra kaç dakikada etki eder?

Talimattaki bilgiye göre etki çoğu kişide 30 ile 60 dakika arasında başlar. RigiScan'le yapılan ölçümde ilişkiye yetecek sertliğe ortalama 25 dakikada ulaşılmıştır ^{[1, 2]} (Bölüm 6.2).

Degra'nın etkisi ne kadar sürer?

Etki, cinsel uyarı olduğunda 4-5 saat belirgindir. Bazı erkeklerde azalarak 12 saate kadar sürdüğü gösterilmiştir ^{[2, 36]} (Bölüm 6.3).

Degra 100 mg ikiye bölünebilir mi?

Degra tabletleri çentiksizdir ve belgelerde bölünebileceğine ilişkin bilgi yoktur. Kullanma talimatında tabletin bütün olarak yutulması istenir ^{[2, 1]} (Bölüm 3.1).

Degra yemekle alınabilir mi?

Alınabilir, ama ağır bir yemekten sonra etki daha geç başlayabilir. Yemek, kandaki en yüksek düzeye ulaşmayı ortalama bir saat geciktirir ^{[2, 1]} (Bölüm 5.2).

Degra ile alkol alınır mı?

Ölçülü miktarda alkol sildenafilin tansiyon etkisini artırmamıştır. Kullanma talimatına göre ise fazla alkol sertleşme yeteneğini geçici olarak azaltabilir ve ilişkiden önce fazla alkol alınmamalıdır ^{[2, 1]} (Bölüm 10.6).

Degra her gün kullanılabilir mi?

Degra gerektiğinde alınan bir ilaçtır ve günde en fazla bir kez kullanılır. Belgelerde günlük düzenli kullanım için ayrı bir doz yoktur ^[2] (Bölüm 7.7).

Degra'nın yan etkileri nelerdir?

En sık yan etki baş ağrısıdır. Yüzde kızarma, sıcak basması, burun tıkanıklığı, hazımsızlık, bulantı, sersemlik ve renkleri farklı görme de sık görülür ^[2] (Bölüm 9).

Degra'yı kimler kullanmamalı?

Göğüs ağrısı için nitrat kullananlar ve poppers kullananlar Degra almamalıdır. Riosiguat tedavisi görenler, NAION yüzünden bir gözünü kaybetmiş olanlar, ağır kalp ya da karaciğer hastaları, tansiyonu 90/50 mmHg'den düşük olanlar, yakın zamanda inme ya da kalp krizi geçirenler ve retinitis pigmentosa hastaları için de ilaç uygun değildir ^[2] (Bölüm 10.1 ve 10.2).

Tansiyon ilacı kullanan Degra alabilir mi?

Çoğu tansiyon ilacıyla birlikte kullanılabilir. Prostat ya da tansiyon için alfa bloker alanlarda ayağa kalkarken baş dönmesi olabileceğinden tedaviye 25 mg ile başlanması düşünülür. Kalp yetmezliği için sakubitril/valsartan alanlarda da dikkatli olunmalıdır ^[2] (Bölüm 10.5).

Kalp hastaları Degra kullanabilir mi?

Karar hekime aittir. Cinsel etkinlik kalbe yük bindirdiği için tedaviden önce kalp ve damar durumu değerlendirilmelidir. Nitrat kullanan kalp hastaları Degra'yı kesinlikle kullanmamalıdır ^[2] (Bölüm 9.6 ve 10.1).

Hangi durumda acile gidilmeli?

Sertlik dört saatten uzun sürerse, görme ya da işitme aniden azalırsa, göğüs ağrısı başlarsa, yüz ve boğazda şişme ile nefes darlığı olursa, deride yaygın kabarma görülürse ya da nöbet geçirilirse ilaç bırakılıp acile gidilmelidir. Acil yardım numarası 112'dir ^[1] (Bölüm 9.11).

Degra fiyatı ne kadar?

31 Ağustos 2026 listesine göre Degra 100 mg 4 tablet 1.641,15 TL, Degra 50 mg 4 tablet 1.398,04 TL'dir. Güncel fiyat eczaneden öğrenilmelidir ^{[5, 22]} (Bölüm 12.1).

Degra Viagra'dan ucuz mu?

Bugün değildir. 15 Aralık 2025'ten bu yana Degra 100 mg, Viagra 100 mg'dan %4,5 pahalıdır. 2008-2010'da ise yaklaşık %20 ucuzdu ve 985 haftalık kaydın 636'sında iki ilacın fiyatı aynıdır ^{[5, 6]} (Bölüm 12.3).

SGK Degra'yı öder mi?

Ödemez. Degra, SGK'nın Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesinde yer almaz ^[101] (Bölüm 12.6).

Degra reçetesiz alınır mı?

Alınmaz. Degra'nın reçete türü "Normal"dir, yani beyaz reçeteyle verilir ^[21] (Bölüm 13.1).

Degra internetten alınabilir mi?

Alınamaz. 6197 sayılı Kanun'a göre ilaçların internetten satışı yasaktır. İnternetten sipariş edilen sertleşme ilaçlarının çoğunun sahte olduğu gösterilmiştir ^{[104, 106]} (Bölüm 13).

Mesajla sipariş alan ya da kapıda ödemeyle Degra satan siteler güvenilir mi?

Hayır. Bu yollarla yapılan ilaç satışı yasal değildir ve gelen ürünün içeriği bilinemez. Adında "Degra" geçen bir sitenin ruhsat sahibine ya da bir eczaneye ait olması da mümkün değildir, çünkü eczaneler adına internet sitesi açılamaz ^[104] (Bölüm 13.1).

Orijinal Degra nasıl anlaşılır?

Kutunun üzerinde logo ve hologram bulunmalıdır. En güvenilir kontrol, kutudaki karekodun İlaç Takip Sistemi'nde sorgulanmasıdır. Eczanedeki kutuların barkodları 100 mg için 8699525093509, 50 mg için 8699525093493'tür ^{[1, 105, 21]} (Bölüm 13.2).

Derlemede geçen tıbbi ve resmi terimlerin kısa açıklamaları aşağıda alfabetik sırayla verilmiştir. Metinde altı noktalı çizgili bir terime dokunulduğunda ya da üzerine gelindiğinde aynı açıklama görünür.

Açık etiketli çalışma. Hastanın ve araştırmacının hangi ilacın kullanıldığını bildiği araştırma. Uzun izlemlerde kullanılır, beklenti etkisi dışlanamaz.

Ağ meta-analizi. Birbiriyle hiç doğrudan denenmemiş ilaçları, plasebo gibi ortak bir karşılaştırma üzerinden dolaylı olarak sıralayan meta-analiz türü (Bölüm 11.2).

Akciğer damar basıncı yüksekliği. Akciğer atardamarlarındaki basıncın sürekli yüksek kaldığı ciddi bir hastalık. Bu hastalıkta sildenafil, sertleşme ilaçlarından ayrı olarak 20 mg'lık kutularla kullanılır.

Alfa bloker. İdrar akışını kolaylaştırmak için prostattaki kasları gevşeten ilaçlar. Doksazosin gibi bazıları tansiyon tedavisinde de kullanılır.

Alprostadil. Penise iğneyle ya da idrar yoluna uygulanan, damarları açarak sertlik sağlayan ilaç.

Amerikan Üroloji Derneği (AUA). Amerikan Üroloji Derneği. Bu derlemede 2018 tarihli sertleşme sorunu kılavuzu kullanılmıştır.

Artış indeksi. Nabız dalgasının damarlardan geri yansımasının ölçüsü. Damarların ne kadar sert olduğu hakkında fikir verir.

AST. Karaciğer hücrelerinde bulunan ve hasar olduğunda kana karışan enzim. Popülasyon analizinde sildenafilin temizlenmesini etkilediği görülmüştür.

Avrupa Üroloji Derneği (EAU). Avrupa Üroloji Derneği. Sertleşme sorununun tanı ve tedavisi için güncellenen bir kılavuz yayımlar.

Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi. SGK'nın parasını ödediği ilaçların barkodlarıyla sıralandığı liste (EK-4/A). Degra bu listede değildir.

Beyaz reçete. Kırmızı ya da yeşil reçete gibi ek denetim gerektirmeyen ilaçlar için kullanılan reçete. Degra bu reçeteyle verilir.

Bilişsel davranışçı terapi. Bilişsel davranışçı terapi. Kişinin sorunu besleyen düşünce ve alışkanlıklarını tanıyıp değiştirmeyi amaçlayan konuşma tedavisi.

Biyoeşdeğerlik. İki ilacın aynı dozda kana benzer hızla ve benzer miktarda geçmesi. Sağlıklı gönüllülerde ölçülen kan düzeylerinin oranı %80 ile %125 arasında kalmalıdır.

Biyoyararlanım. Ağızdan alınan dozun ne kadarının değişmeden kana ulaştığını gösteren yüzde. Sildenafilde ortalama %41'dir.

Blister. Her tabletin ayrı bir gözde durduğu, bir yüzü plastik öbür yüzü folyo olan ambalaj.

Bosentan. Akciğer damar basıncı yüksekliğinde kullanılan bir ilaç. Karaciğer enzimlerini hızlandırdığı için sildenafilin kandaki düzeyini düşürür.

cGMP (siklik guanozin monofosfat). Hücre içinde gevşeme komutunu ileten küçük bir molekül. Penisteki miktarı arttıkça damarlar genişler ve doku kanla dolar.

Child-Pugh sınıfı. Siroz hastalarını A (hafif), B (orta) ve C (ağır) olarak sınıflayan puan sistemi.

CİMER. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi. Vatandaşların şikayet ve ihbarlarını ilgili kurumlara ulaştırdığı başvuru sistemi.

CYP2C9. Sildenafilin yıkımına küçük bir katkısı olan başka bir karaciğer enzimi.

CYP3A4. Sildenafili en çok yıkan karaciğer enzimi. Bu enzimi yavaşlatan ilaçlar sildenafilin kandaki düzeyini yükseltir (Bölüm 10.3).

Çapraz çalışma. Aynı kişinin karşılaştırılan tedavileri belli aralıklarla sırayla aldığı araştırma düzeni.

Çift kör çalışma. Katılımcının da araştırmacının da kimin ilaç kimin plasebo aldığını bilmediği araştırma düzeni.

Çoklu sistem atrofisi. Tansiyonu ve kalp hızını kendiliğinden düzenleyen sinir sistemini zamanla bozan seyrek bir sinir hastalığı.

Dağılım hacmi. İlacın vücut dokularına ne ölçüde yayıldığını gösteren hesaplanmış bir hacim. Sildenafilde 105 litredir.

Düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi. Penis dokusuna düşük enerjili ses dalgalarının verildiği tedavi. Damar kaynaklı hafif sorunlarda denenir.

Endikasyon. Bir ilacın hangi hastalıkta kullanılmak üzere ruhsat aldığı. Degra için bu hastalık erkeklerdeki sertleşme sorunudur.

Eşdeğer ilaç. Orijinal ilaçla aynı etkin maddeyi aynı miktarda taşıyan ve kanda aynı düzeye ulaştığı kanıtlanmış ilaç. Degra, Viagra'nın Türkiye'deki eşdeğerlerinden biridir.

E-reçete aktif ürün listesi. Hekimin elektronik reçeteye yazabileceği ilaç kutularının TİTCK tarafından yayımlanan güncel listesi. Bir kutu burada yoksa eczanede bulmak zordur.

Farmakovijilans. İlaçlar piyasaya çıktıktan sonra yan etkilerinin bildirimler aracılığıyla izlenmesi.

Fason üretim. Bir firmanın ruhsatını taşıdığı ilacı başka bir firmanın fabrikasında yaptırması. Degra'yı ise ruhsat sahibi DEVA kendisi üretir.

Film kaplı tablet. Üzeri ince bir koruyucu kaplamayla örtülmüş tablet. Degra'nın mavi rengi bu kaplamadan gelir.

Fiyat korumalı ürün. Fiyat kararnamesinde, dünyada 2000 yılından önce satışa çıkmış ilaçlar için kullanılan sınıf. Sildenafil de bu sınıftadır.

Galaktoz intoleransı. Süt şekerinin bileşenlerinden galaktozun vücutta işlenemediği nadir, doğuştan bir hastalık.

Geri ödemesiz ilaç. Bedeli SGK tarafından karşılanmayan, hastanın kendi cebinden ödediği ilaç. Degra bu gruptadır.

Guanilat siklaz. Nitrik oksidin uyardığı ve cGMP yapan enzim.

Güven aralığı. Bir araştırmada ölçülen sonucun gerçek değerinin büyük olasılıkla bulunduğu aralık.

HbA1c. Kan şekerinin son birkaç aylık ortalamasını gösteren test. Sertleşme sorunu olan erkeklerde şeker hastalığını araştırmak için istenir.

Hemodiyaliz. Böbrek yetmezliğinde kanın bir makineyle süzülerek temizlendiği tedavi.

Hologram. Bakış açısına göre görüntüsü değişen güvenlik etiketi. Degra'nın kullanma talimatına göre hologramı olmayan kutu alınmamalıdır.

IIEF. Uluslararası Erektil İşlev İndeksi. Sertleşmeyi, orgazmı, isteği ve doyumu puanlayan 15 soruluk anket.

İlaç Takip Sistemi (İTS). İlaç kutularının fabrikadan çıkışından hastaya verilişine kadar her adımının kaydedildiği devlet sistemi. Kutunun karekodu bu sistemde sorgulanabilir.

İndigo karmin. Tablet kaplamasına mavi renk veren E132 kodlu boya.

Karekod. Ambalajdaki küçük kare kod. İçinde ürün numarası, kutunun seri numarası, parti numarası ve son kullanma tarihi saklıdır.

Kaynak fiyat. Bir ilacın Türkiye fiyatının hesaplandığı, Avrupa ülkelerindeki fiyatlardan çıkarılan avro tutarı.

Kohort çalışması. Bir insan grubunun yıllarca izlendiği ve hastalıkların belirli etkenlere göre ne sıklıkta görüldüğünün karşılaştırıldığı gözlem araştırması.

Kontrendikasyon. İlacın kesinlikle verilmemesi gereken durum. Nitrat kullanımı Degra için bunun en önemli örneğidir.

Kreatinin klerensi. Böbreklerin süzme kapasitesinin ölçüsü. Dakikada 30 mililitrenin altına inmesi ağır böbrek yetmezliği anlamına gelir.

Kroskarmelloz sodyum. Tabletin midede hızla dağılmasına yardım eden yardımcı madde. Az miktarda sodyum içerir.

Kullanma talimatı. Hasta için yazılmış ve kutunun içinden çıkan resmi broşür. Degra'nın talimatında logo ve hologram uyarısı ile üretim yeri yazılıdır.

KÜB (Kısa Ürün Bilgisi). Hekim ve eczacıya yönelik, ilacın bütün teknik bilgilerini içeren resmi belge. Bu derlemedeki doz, etkileşim ve yan etki bilgilerinin çoğu Degra'nın KÜB'ünden alınmıştır.

Laktoz intoleransı. Süt şekerinin bağırsakta yeterince parçalanamaması sonucu şişkinlik, gaz ve ishal görülmesi. Toplumda sıktır (Bölüm 3.3).

Laktoz monohidrat. Süt şekerinin tablet yapımında dolgu ve bağlayıcı olarak kullanılan biçimi. Degra'dakini sığır sütünden elde edilir.

Lapp laktaz yetmezliği. Laktaz enziminin doğuştan çok düşük olduğu nadir bir bozukluk.

Melanom. Deriye rengini veren hücrelerden kaynaklanan kötü huylu tümör.

Meta-analiz. Aynı konudaki birçok araştırmanın sonuçlarını birleştirerek daha güvenilir bir genel sonuç çıkaran yöntem.

NAION. Görme sinirinin beslenmesinin aniden bozulmasıyla bir gözde ortaya çıkan, çoğu zaman ağrısız görme kaybı.

Nikorandil. Kalp ağrısında kullanılan, molekülünde nitrat bulunan bir ilaç.

Nitrat ilaçları. Göğüs ağrısını gidermek için damarları açan ilaç grubu. Dil altı nitrogliserin de bu gruptandır. Degra ile birlikte alınması tansiyonu tehlikeli biçimde düşürür.

Nitrik oksit. Cinsel uyarı başladığında penisteki sinirlerden ve damar duvarından açığa çıkan gaz. Sertleşmeyi başlatan ilk sinyaldir.

N-desmetil sildenafil. Sildenafil yıkılırken ortaya çıkan ve kendisi de daha zayıf bir PDE5 baskılayıcısı olan madde.

Orak hücre anemisi. Alyuvarların orak gibi eğri bir biçim aldığı kalıtsal kansızlık. Uzun süren sertleşme riskini artırır.

PDE3 (fosfodiesteraz tip 3). Kalbin kasılma gücünü ayarlamaya yardım eden enzim. Sildenafilin bu enzim üzerindeki etkisi yok denecek kadar azdır (Bölüm 4.2).

PDE5 (fosfodiesteraz tip 5). Penisteki damar kaslarında bulunan ve gevşemeyi sona erdiren enzim. Sildenafilin etki ettiği yer burasıdır (Bölüm 4.1).

PDE6 (fosfodiesteraz tip 6). Retinada ışığın görme sinyaline çevrilmesine katılan enzim. Sildenafil bu enzimi de az da olsa etkilediği için bazı kişiler kısa süre her şeyi mavimsi görebilir (Bölüm 4.2).

Penis protezi. Başka hiçbir yöntemin işe yaramadığı durumlarda ameliyatla penisin içine yerleştirilen şişirilebilir ya da bükülebilir silindirler.

Plasebo. Etkin madde içermeyen ama ilaca benzeyen tablet. Çalışmalarda ilacın gerçek yararı plasebo alanlarla karşılaştırılarak bulunur.

Poppers. Amil ya da bütil nitrat içeren, koklanarak kullanılan uçucu ürünlerin halk arasındaki adı. Etkileri nitrat ilaçlarına benzer.

Popülasyon analizi. Çok sayıda hastadan alınan az sayıda kan örneğiyle ilacın vücuttaki davranışını ve onu değiştiren etkenleri hesaplayan yöntem.

Priapizm. Dört saati geçen, çoğu zaman ağrılı ve istek olmadan süren sertleşme. Zamanında tedavi edilmezse kalıcı hasar bırakabilir.

Radikal prostatektomi. Prostat kanserinin tedavisinde prostatın bütünüyle alındığı ameliyat. Sertleşmeyi sağlayan sinirler zarar görebilir.

Randomize çalışma. Katılımcıların gruplara kurayla dağıtıldığı araştırma. Gruplar arasındaki fark böylece tedaviye bağlanabilir.

Referans ürün. Eşdeğer ilaçların karşılaştırıldığı, eksiksiz bir klinik dosyayla ruhsat almış ilk ürün. Sildenafil için bu ürün Viagra'dır.

Retinitis pigmentosa. Retina hücrelerinin kalıtsal bir bozukluk nedeniyle yıllar içinde kaybolduğu göz hastalığı.

Rifampisin. Verem tedavisinde kullanılan ve karaciğerin ilaç yıkımını güçlü biçimde hızlandıran antibiyotik.

RigiScan. Penisin sertliğini ve çevresini halkalarla ölçüp kaydeden cihaz. Etkinin başlama zamanını nesnel olarak ölçmek için kullanılmıştır.

Riosiguat. Akciğer damar basıncı yüksekliğinin bazı türlerinde verilen bir ilaç. cGMP yapımını doğrudan uyardığı için sildenafille birlikte kullanılmaz.

Ritonavir. HIV enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan ve sildenafilin yıkımını çok güçlü biçimde yavaşlatan ilaç.

Ruhsat. İlacın Türkiye'de satışına verilen izin. Degra'nın 50 mg ve 100 mg'lık tabletlerinin ayrı ruhsat numaraları vardır (205/17 ve 205/15).

Sakubitril/valsartan. Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan iki etkin maddeli ilaç. Sildenafil eklendiğinde tansiyon daha fazla düşebilir.

Serotonin geri alım baskılayıcısı. Serotonin geri alım baskılayıcıları. Depresyon ve kaygı bozukluğunda en sık yazılan ilaç grubudur, cinsel yan etkileri olabilir.

SGK. Sosyal Güvenlik Kurumu. Hangi ilaçların bedelini ödediğini ayrı bir listede duyurur.

Sildenafil. Degra'nın etkin maddesi. PDE5 adlı enzimi durdurarak sertleşmeyi kolaylaştırır, etkisi yalnızca cinsel uyarı varken görülür (Bölüm 4).

Sinir demeti. Prostatın iki yanından geçen ve sertleşmeyi sağlayan sinirleri içeren doku şeridi.

Siroz. Uzun süren hasar nedeniyle karaciğerin sertleştiği ve işlevini yitirdiği hastalık. Sildenafilin atılmasını yavaşlatır.

Stevens-Johnson sendromu. İlaçlara bağlı olarak deride ve ağız, göz gibi bölgelerde yaygın kabarma ve soyulmayla giden ağır bir tepki.

Tedavi edilmesi gereken hasta sayısı. Plaseboya kıyasla bir hastada fazladan başarı elde etmek için ortalama kaç hastanın ilaç alması gerektiğini anlatan sayı. Küçük olması ilacın etkili olduğunu gösterir.

Testosteron. Testislerde yapılan erkeklik hormonu. Düzeyi düşükse cinsel istek ve sertleşme azalabilir.

TİTCK. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Ruhsat verir, KÜB ve kullanma talimatlarını onaylar, reçeteli ilaç listelerini yayımlar.

TÜFAM. Türkiye Farmakovijilans Merkezi. Hastaların ve sağlık çalışanlarının yan etki bildirimlerini toplar.

Üst motor nöron hasarı. Omuriliğin üst kısmındaki yaralanmalarda görülen sinir hasarı türü. Bu hastalarda refleks sertleşme çoğu zaman korunur.

Vakum cihazı. Penisin yerleştirildiği silindirdeki hava çekilerek sertlik sağlanan ve tabanına takılan halkayla korunan ilaçsız yöntem.

Veri imtiyazı. Orijinal ilacın klinik verilerine dayanan eşdeğer başvurularının bekletildiği süre. Viagra'nın ruhsatı 1998 tarihli olduğu için Degra'yı etkilememiştir.

Yardımcı madde. Tabletin şeklini, dağılmasını, rengini ve dayanıklılığını sağlayan, tedavi edici etkisi olmayan bileşenler. Degra'daki laktoz da bunlardandır.

Yarı ömür. İlacın kandaki miktarının yarıya düşmesi için gereken zaman. Sildenafil için 3 ile 5 saat arasındadır (Bölüm 5.4).

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu. Gözün en net gören merkezi bölgesinin yaşla birlikte yıpranması.

Özet

Amaç. Türkiye'de 2005'ten bu yana ruhsatlı olan ve DEVA Holding tarafından üretilen sildenafil eşdeğeri Degra'nın onaylı belgelerini, kutularının ve fiyatının geçmişini ve kullanımının bilimsel dayanağını tek bir metinde toplamak.

Yöntem. Çalışmada Degra'nın iki gücüne ait onaylı ürün belgeleri temel alınmıştır. Bunlara Viagra'nın Türkiye ve Avrupa Birliği belgeleri, ilaç ruhsatı ve fiyatıyla ilgili mevzuat, TİTCK'nin reçeteyle verilebilen kutular listesi, SGK'nın ödeme listesi, iki üroloji derneğinin kılavuzu ve PubMed'deki araştırmalar eklenmiştir. Degra'nın yedi barkodunun haftalık fiyatları Viagra'nınkilerle yan yana konmuş, FDA'nın 438 cinsel performans ürünü bildiriminin içerikleri tek tek kaydedilmiştir.

Bulgular. Degra 50 mg ve 100 mg'ın ilk ruhsatı 6 Ocak 2005 tarihlidir. Ruhsat sahibi ve üretici DEVA Holding'dir. Tabletler mavi, altıgen ve "DGR" baskılıdır, çentikleri yoktur ve 100 mg'lık tablette 8 mg laktoz bulunur. Ruhsatta 1, 4 ve 8 tabletlik kutular yer alır, ama eczanede yalnızca 4 tabletlik kutular vardır. 25 mg'lık Degra ile 1 ve 8 tabletlik kutuların fiyat kayıtları Eylül 2023'te sona ermiştir. 985 haftalık fiyat kaydının 636'sında Degra ve Viagra aynı fiyattadır. Degra 2008-2010'da yaklaşık %20 ucuz, 2019-2021'de yaklaşık %10 pahalıydı ve Aralık 2025'ten bu yana %4,5 pahalıdır. 8 tabletlik kutuda tablet başına fiyat, listede bulunduğu bütün haftalarda 4 tabletlik kutudan düşük olmuştur. Kullanma talimatında bosentan ve rifampisin kan düzeyini artıran ilaçlar arasında sayılmıştır, KÜB'teki çalışma verisi ise bu ilaçların sildenafil düzeyini düşürdüğünü gösterir. FDA bildirimlerinin %78,5'inde "doğal" diye satılan üründe gizli sildenafil ya da benzeri bir madde bulunmuştur.

Sonuç. Degra'nın etkinlik ve güvenlik bilgisi, sildenafil için yıllar içinde biriken araştırmalardan ve ilacın referans ürünle eşdeğer kabul edilmesinden gelir. Yerli üretimi ve uzun ruhsat geçmişiyle Degra, fiyatı çoğu dönemde Viagra'yla aynı kalmış bir eşdeğerdir. Kullanma talimatındaki etkileşim ifadesi ve 25 mg'lık doz önerisi güncellenirse hastalar daha doğru bilgilendirilir. Degra ile yapılmış bir biyoeşdeğerlik çalışmasının yayımlanmamış olması bu çalışmanın en önemli sınırıdır.

Anahtar kelimeler: Degra, sildenafil, eşdeğer ilaç, laktoz, ilaç fiyatı, fiyat geçmişi, sertleşme sorunu, Türkiye

Kısaltmalar

Yöntem

Çalışmanın türü

Çalışma, sistematik derleme kurallarına bağlı olmayan anlatı türünde bir derlemedir. Amaç tek bir ilacın resmi belgelerini, kayıtlarını ve bilimsel dayanağını okunabilir bir sırayla sunmaktır. Bu nedenle önceden tescil edilmiş bir protokol kullanılmamış ve verilerin istatistiksel birleştirilmesi yapılmamıştır.

Degra'nın belgeleri

TİTCK'nin KÜB ve KT veri tabanından 26 Ekim 2026'da Degra'nın dört belgesi indirilmiştir. 100 mg'lık tabletin KÜB ve KT'si 15 Nisan 2026, 50 mg'lık tabletinkiler 17 Ocak 2022 onaylıdır ve iki KÜB metni kelime kelime karşılaştırılmıştır. Degra'yı öteki ürünlerle kıyaslamak için Viagra 50 mg ve 100 mg'ın Türkiye KÜB'lerinden, Sildegra 100 mg'ın KÜB'ünden ve dört PDE5 baskılayıcısının Avrupa İlaç Ajansı ürün bilgilerinden yararlanılmıştır.

Mevzuat ve kılavuzlar

Eşdeğer ilaç ve biyoeşdeğerlik kavramları için ruhsatlandırma yönetmeliği, TİTCK'nin referans ürün kılavuzu ve Avrupa İlaç Ajansı'nın biyoeşdeğerlik kılavuzu okunmuştur. Fiyatlar için 12 Mart 2026 tarihli fiyatlandırma kararı, satış yolu için 6197 sayılı Kanun'un güncel metni kullanılmıştır. Klinik bölümlerde Avrupa ve Amerikan üroloji derneklerinin kılavuzlarına başvurulmuştur.

Fiyat kayıtlarının incelenmesi

Degra'nın yedi barkoduna (100 mg ve 50 mg'ın 1, 4 ve 8 tabletlik kutuları ile 25 mg'ın 4 tabletlik kutusu) ve Viagra'nın 25, 50 ve 100 mg'lık kutularına ait haftalık kayıtlar, resmi fiyat listelerini yayımlayan bir ilaç bilgi sitesinden alınmıştır. Kayıtlar 8 Şubat 2008 ile 31 Ağustos 2026 arasını kapsar. Degra ve Viagra'nın aynı haftaya ait 985 kaydı karşılaştırılmış, Degra'nın farklı kutu boylarında tablet başına fiyat hesaplanmıştır. Güncel fiyat ikinci bir kaynakla doğrulanmıştır.

E-reçete ve geri ödeme listeleri

TİTCK'nin 13 Ekim 2026 tarihli e-reçete aktif ürün listesindeki sildenafil kutuları ve SGK'nın 2 Ekim 2026 tarihli Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesindeki sildenafil ürünleri çıkarılmıştır.

FDA bildirimlerinin taranması

FDA'nın 2012 ile 2026 arasında yayımladığı 438 cinsel performans ürünü uyarısı açılarak laboratuvarda saptanan maddeler not edilmiştir. Hesapta sildenafil, desmetil karbodenafil ve hidroksitiyohomosildenafil aynı grupta sayılmıştır.

Literatür taraması

PubMed taramasında etkinlik, etkinin süresi, ilacın vücuttaki yolculuğu, doz, yan etkiler, etkileşimler, hasta grupları, tercih ve bırakma, sahte ürünler ve tabletlerdeki laktoz konuları ele alınmıştır. Seçimde kontrollü çalışmalar, meta-analizler ve geniş gözlem çalışmaları öne alınmıştır. 26 Ekim 2026'da PubMed'de Degra adının geçtiği bir sildenafil yayını bulunamamıştır.

Yazım ilkeleri

Metin, ilaç ve tıp terimlerine yabancı okurlar düşünülerek yazılmıştır. Terimler ilk kullanıldıkları yerde işaretlenmiş, açıklamaları Ek B'ye konmuştur. Her bölüm birkaç cümlelik bir özetle açılır. Okura kendi durumuna göre doz ya da tedavi önerilmemiştir.

Çıkar çatışması ve finansman

Bu çalışma için hiçbir ilaç firmasından, eczaneden ya da ilaç satıcısından para ya da başka bir destek alınmamıştır. Derleyenin DEVA Holding, Viatris ya da başka bir ilaç firmasıyla ilişkisi yoktur. Sitede ilaç satışı yapılmaz, satıcı sitelerine ya da hesaplarına bağlantı konmaz. Marka adları ürünleri ayırt etmek için kullanılmıştır. Metin henüz bir hekimin incelemesinden geçmemiştir.